Điều ít người biết là Satan ban đầu không phải tên riêng. Trong tiếng Hebrew cổ, satan chỉ đơn giản là một danh từ chung nghĩa là “kẻ đối nghịch” hay “kẻ tố cáo”. Nó được dùng trong Kinh Thánh Hebrew để chỉ cả người lẫn thiên thần, thậm chí một thiên thần của Thiên Chúa được sai đi cản trở con đường của Balaam cũng được gọi là satan. Không có gì xấu xa trong cái từ đó, nó chỉ mô tả chức năng của ai đó đang đứng ra phản đối.
Hình ảnh Satan trong Cựu Ước khác xa với Satan mà hầu hết mọi người hình dung. Trong sách Job, Ha-Satan, tức Kẻ Tố Cáo, xuất hiện trong một buổi chầu trước mặt Thiên Chúa như một thành viên bình thường của triều đình thiên đình. Ngài thách thức Thiên Chúa về lòng trung thành của Job, đề nghị được thử thách người này, và Thiên Chúa đồng ý. Đây không phải kẻ phản loạn bị đày xuống địa ngục mà là một vị quan thực hiện nhiệm vụ kiểm tra và tố cáo, giống công tố viên trong một phiên tòa. Thiên Chúa kiểm soát hoàn toàn, Satan chỉ hành động trong giới hạn được cho phép.
Sự chuyển đổi lớn xảy ra trong giai đoạn người Do Thái sống dưới sự thống trị của Ba Tư, khoảng thế kỷ thứ sáu trước Công nguyên. Tôn giáo Ba Tư Zoroastria có khái niệm Angra Mainyu, một thần linh ác đối lập hoàn toàn với thần lành Ahura Mazda. Hai lực lượng tốt và xấu ngang nhau, vĩnh viễn chiến đấu. Tiếp xúc với tư tưởng này, thần học Do Thái dần hấp thu khái niệm một kẻ thù thực sự của Thiên Chúa, và Satan được đẩy vào vai trò đó.
Đến thời Tân Ước, Satan đã hoàn toàn trở thành nhân vật riêng biệt với bản sắc rõ ràng. Ngài cám dỗ Chúa Jesus suốt bốn mươi ngày trong hoang địa bằng ba cám dỗ: biến đá thành bánh, gieo mình xuống từ đỉnh đền thờ, và nhận tất cả các vương quốc thế gian nếu Jesus quỳ xuống thờ phụng ngài. Cả ba đều bị từ chối. Trong sách Khải Huyền, ngài là con rồng lớn màu đỏ dẫn một phần ba các thiên thần phản loạn, bị Michael đánh bại và bị xiềng trong vực thẳm, chờ đến ngày phán xét cuối cùng.
Điểm thú vị là ba tôn giáo Abrahamic đối xử với Satan khác nhau. Do Thái giáo xem ngài phần lớn là ẩn dụ cho yetzer hara, tức khuynh hướng ác bên trong con người, không phải một thực thể độc lập thực sự. Kitô giáo xem ngài là thiên thần sa ngã thực sự với quyền lực thật sự trên thế giới này. Hồi giáo gọi ngài là Iblis, một Jinn từ chối quỳ lạy Adam theo lệnh Allah, bị đày và được phép cám dỗ loài người cho đến ngày tận thế.
Cả ba đều đồng ý ở một điểm: Satan không ngang hàng với Thiên Chúa. Ngài không phải đối thủ cân sức. Ngài là tạo vật nổi loạn, có quyền lực thực nhưng là quyền lực được cho phép, và kết cục của ngài đã được định sẵn. Đó là điều phân biệt Satan trong thần học Abrahamic với Angra Mainyu của Zoroastria, nguồn cảm hứng gốc của ngài: Satan không thực sự là đối thủ ngang tầm mà là kẻ đã thua từ trước khi trận chiến bắt đầu.
