Trong số các loài vật liên quan mật thiết đến những câu chuyện thần thoại, truyền thuyết thì rắn có thể coi là loài độc đáo nhất, mang nhiều ý nghĩa khác nhau, đặc biệt là sự mâu thuẫn kỳ lạ của 2 phẩm chất tốt-xấu trong cùng 1 bản thể.

Trong thần thoại Hy Lạp, Asclepius (con trai của thần Apollo) là vị thần của nghề y. Ông nuôi những con rắn để chữa bệnh. Chúng là những con rắn lành tính, không hại người, ngược lại vết thương của ai được chúng liếm vào sẽ lành lặn nhanh chóng. Thần Asclepius đi đâu cũng cầm theo 1 cây gậy thần, có 1 con rắn quấn quanh thân gậy. Hình ảnh đó xuất hiện trong logo của WHO như một biểu tượng của ngành y.
Nữ thần của Sức khỏe Hygeia – con gái thần Asclepius cũng được khắc họa bằng hình ảnh cầm trên tay 1 chiếc cốc có con rắn quấn quanh. Về sau người ta giữ lại hình ảnh chiếc cốc và con rắn để làm biểu trưng cho ngành dược.
Trong thần thoại Trung Quốc, vị thần tạo ra con người là bà Nữ Oa cũng mang thân hình nửa người nửa rắn.
Từ đó, có thể thấy rằng rắn là biểu tượng của sức khỏe, phúc lành và sự sinh sản. Ngoài ra, chúng cũng mang ý nghĩa của sự hồi sinh, bất tử, như hình ảnh con rắn Ouroboros cuộn hình tròn và tự ngậm chính đuôi mình (mang ý nghĩa về sự luân hồi, không có điểm đầu cũng như kết thúc), hoặc cũng có thể là do hiện tượng rắn có thể tự lột da, “tẩy da chết” mà không cần đi Spa.

Tuy nhiên, trong Kinh thánh Ki-tô giáo thì loài rắn lại mang ý nghĩa của quỷ dữ, cái ác, lừa lọc, xảo trá. Hình tượng con rắn trong vườn địa đàng, dụ dỗ Adam và Eve ăn trái cấm, hay là con rắn khổng lồ Leviathan – đại diện cho lòng đố ký ghen ghét, để lại ấn tượng cho chúng ta về một sinh vật xảo quyệt, thâm độc, một sứ giả của quỷ dữ.
Trong thần thoại Ai Cập tồn tại một con quái vật rắn vô cùng khủng khiếp, đó là Apep – vị thần của hỗn loạn, kẻ cai trị bóng đêm và sự hủy diệt, kẻ thù không đội trời chung của thần Mặt Trời Ra. Apep là đại diện của những gì xấu xa nhất.
Tương tự như thế, trong chính những câu chuyện truyền miệng của người Việt ta, con rắn – cùng với con cáo, con sói… thường phải đóng vai ác, để lại ấn tượng trong chúng ta là sinh vật độc ác, nham hiểm.

Vậy rắn mang ý nghĩa tốt hay xấu mới là đúng? với mỗi một nền văn hóa, mỗi một câu chuyện truyền thuyết, con rắn lại mang một ý nghĩa khác nhau. Thật khó để nói rằng quan điểm nào đúng quan điểm nào sai.

Nếu bạn đọc thần thoại Bắc Âu, chắc chắn sẽ biết đến con rắn khổng lồ Jormungandr. Con quái vật to lớn đến nỗi cơ thể của nó có thể quấn 1 vòng quanh thế giới. Các truyền thuyết kể nhiều về cuộc chiến ngang tài ngang sức giữa Jormungandr và thần Thor.
Vì thần Thor được tôn thờ như chiến binh vĩ đại, người anh hùng của những bộ tộc Viking, vậy nên đối thủ của ông ngược lại chính là biểu tượng cho loài quái vật hung ác. Thế nhưng Jormungandr có thực sự ác 100%. Chúng ta nên nhớ cơ thể Jormungandr quấn quanh thế giới, tạo thành một lớp vỏ bảo vệ Trái Đất, vì thế mà người ta còn gọi nó là con rắn Midgard. Jormungandr rõ ràng vừa là quái vật vừa là linh vật bảo hộ cho Trái Đất. Đây chính là bằng chứng mà người viết vẫn cố chứng minh cho luận điểm về tính 2 mặt – sự tồn tại song song giữa thiện và ác trong cùng 1 bản thể của loài rắn.
Trong thần thoại Hindu, loài rắn thần Naga là một sinh vật đem lại mưa thuận gió hòa, giúp mùa màng tốt tươi và bảo vệ sông hồ, nhưng khi nổi giận, chúng cũng có thể đem đến tai ương, lũ lụt và bệnh dịch.
Một dẫn chứng khác đó là việc người Hy Lạp xưa lấy loài rắn làm biểu tượng của y học và dược học. Bởi lẽ nọc của loài rắn vừa là thứ độc tố gây chết người, nhưng đồng thời cũng có thể được sử dụng để làm thuốc chữa bệnh. Đó chính là tính 2 mặt tốt -xấu trong cùng 1 bản thể của loài rắn.

Có lẽ câu trả lời đúng và an toàn nhất đó là, rắn vừa mang ý nghĩa tốt vừa mang ý nghĩa xấu. Chúng là loại sinh vật vừa tuyệt vời lại vừa đáng sợ, vì thế mà được con người tôn thờ cũng như kính sợ trong nhiều nền văn hóa.

BÌNH LUẬN CỦA BẠN

avatar