Nếu Michael là vị tướng của thiên đình thì Raphael là vị lương y. Nếu Michael hiện ra trong ánh sáng chói lòa của chiến trận thì Raphael đến trong bộ dạng một người bạn đồng hành bình thường, không ai nhận ra, không ai ngờ tới, đi bộ cùng người trần suốt nhiều ngày trước khi tự mình tiết lộ thân phận. Đó là điều khiến Raphael trở nên khác biệt trong số các tổng lãnh thiên thần, ngài không đến để ban phép lạ rồi biến mất mà ở lại và đồng hành.
Tên Raphael trong tiếng Hebrew là Rafa’El, nghĩa là “Thiên Chúa chữa lành” hay “Thuốc của Thiên Chúa”. Cái tên đó xác định trọn vẹn sứ mệnh của ngài. Trong sách Enoch không chính thức nhưng được nhiều truyền thống Do Thái và Kitô giáo cổ tham khảo, Raphael được mô tả là thiên thần được đặt cai quản mọi bệnh tật và mọi vết thương của loài người, một phạm vi trách nhiệm rộng hơn bất kỳ vị thần y nào trong thần thoại nhân loại.
Câu chuyện duy nhất về Raphael trong Kinh Thánh chính thức nằm trong sách Tobit, được Công giáo và Chính Thống giáo công nhận nhưng Tin Lành xếp vào ngoại thư. Đây là câu chuyện không có chiến trận, không có phán xét, chỉ có hai con người đang tuyệt vọng và một thiên thần lặng lẽ đến giúp.
Tobit là người Do Thái sống lưu vong ở Assyria, mù mắt sau một tai nạn kỳ lạ, nghèo khó và kiệt sức đến mức cầu xin được chết. Cùng lúc đó ở một thành phố xa, người phụ nữ tên Sarah cũng cầu xin chết vì khác lý do: bảy người chồng của nàng lần lượt chết trong đêm tân hôn bởi quỷ Asmodeus. Cả hai lời cầu nguyện tuyệt vọng đó bay lên trời cùng lúc. Và Thiên Chúa sai Raphael xuống.
Raphael xuất hiện dưới dạng một người đàn ông bình thường tên Azariah, tự xưng là họ hàng xa của Tobit và sẵn sàng làm người dẫn đường cho con trai Tobit là Tobias trong chuyến đi xa lấy nợ. Hai người lên đường. Trên đường, khi Tobias đang lội xuống sông, một con cá khổng lồ nhảy lên tấn công. Raphael bảo Tobias tóm lấy nó, rồi chỉ cho anh cách lấy tim, gan và mật cá giữ lại làm thuốc.
Khi đến Ecbatana, Tobias gặp Sarah và lấy nàng làm vợ theo sắp xếp của Raphael. Đêm tân hôn, Tobias dùng tim và gan cá đốt lên theo hướng dẫn của Raphael. Mùi khói xông lên đuổi Asmodeus chạy trốn đến tận Ai Cập, nơi Raphael trói hắn lại. Sarah được giải thoát. Trên đường về, Tobias dùng mật cá thoa lên mắt cha. Tobit nhìn thấy trở lại.
Đến lúc này Tobias và cha mình cầm tiền định trả công cho người đồng hành, Raphael mới tự tiết lộ. Ngài nói: “Tôi là Raphael, một trong bảy thiên thần đứng hầu trước tôn nhan Thiên Chúa.” Rồi ngài biến mất.
Cả câu chuyện dài đó, Raphael không một lần dùng phép thuật hay sức mạnh siêu nhiên rõ ràng. Ngài dùng con cá, dùng lời khuyên, dùng sự hiện diện bình thường của một người bạn đường. Trong thần học Công giáo, điều đó mang ý nghĩa sâu sắc: Thiên Chúa chữa lành không phải lúc nào cũng qua những kỳ tích ngoạn mục mà thường qua những người bình thường đi cạnh ta mà ta không nhận ra.
Raphael là thánh bảo trợ của người bệnh, của thầy thuốc, của y tá, của khách lữ hành và của những cuộc hôn nhân hạnh phúc. Ngài không đứng trên cao phán xét mà đi cùng người ta dưới đất, từng bước một.
