Đó là sĩ quan Quân đội Liên Xô Stanislav Evgrafovich Petrov sinh năm 1939 tại Fryazino (ngoại vi Moscow). Trong thời khắc “bên bờ vực chiến tranh”, ông là Trung tá – người đứng đầu sở chỉ huy Serpukhov-15 (hệ thống phát hiện tên lửa đạn đạo liên lục địa). Ông đã có quyết định sáng suốt, mà nhờ đó, toàn nhân loại đã được cứu thoát.

“Người nước ngoài luôn có xu hướng cường điệu hóa về hành động được coi là anh hùng này của tôi – Trung tá về hưu Stanislav Petrov tâm sự – Tôi chỉ đơn giản là làm theo nhiệm vụ và trách nhiệm của mình, đúng vào thời điểm cần thiết và đúng chỗ”. Thời điểm cần thiết, theo như Petrov nói, chính là đêm 26/9/1983, khi mà cuộc đối đầu giữa Liên Xô và Mỹ trong Chiến tranh lạnh đang ở giai đoạn cao trào.

Lúc đó, Petrov đang làm nhiệm vụ trực chiến tại Serpukhov – 15, chỉ huy sở của Hệ thống cảnh báo tên lửa tấn công (SPRN). Tuyến đầu tiên của hệ thống này có thể phát hiện được các tên lửa hạt nhân đối phương ngay khi chúng vừa được phóng khỏi các hầm chứa.

Khi có báo động về việc đối phương phóng tên lửa, giới lãnh đạo Liên Xô chỉ có thời gian để cân nhắc và kiểm tra từ 10 đến 12 phút. Khoảng 15 phút còn lại đã là quá muộn vì còn phải ra lệnh cho các đơn vị tên lửa chiến lược gỡ bỏ các thiết bị giữ tên lửa và lên chương trình cho đường bay.

Trung tá Petrov cũng như nhiều chuyên gia phân tích – lý thuyết khác chỉ có mặt tại địa điểm này đôi lần trong một tháng. “Trên màn hình lớn ở đó là toàn bộ lãnh thổ nước Mỹ nhìn từ vệ tinh – Petrov mô tả về chỉ huy sở ở Serpukhov -15 – Nhờ đó có thể quan sát các căn cứ tên lửa tại đó qua chế độ quét hồng ngoại. Nhưng đây đơn giản chỉ là phương tiện để quan sát chứ không đưa ra quyết định. Cần phải có một vị “quan tòa vô tư”, đó là máy tính”.

Vào cái đêm 26/9 đó, “vị quan tòa điện tử” này lại quyết định: Phải có hành động đáp trả. Nó thông báo cho Petrov và các đồng nghiệp một thực trạng không ai dám tin: một tên lửa vừa rời khỏi bệ phóng tại một căn cứ Mỹ.

Tiếng còi rú vang lên khắp chỉ huy sở, những chữ cái màu đỏ sáng lên liên tục. Cơn chấn động mà mọi người phải trải qua là không thể diễn tả nổi – Trung tá Petrov kể lại – Tất cả đều nhổm dậy khỏi bàn điều khiển và nhìn vào tôi. Còn tôi đã chỉ thị làm mọi thứ cần thiết theo quy định của trực ban tác chiến trong trường hợp này”. Máy tính sau đó còn cảnh báo về những đợt phóng mới của quả tên lửa thứ hai, ba và bốn cũng từ căn cứ này. Nếu đúng như vậy thì đây là một đợt tấn công ồ ạt bằng tên lửa.

Petrov phải đứng trước một sự lựa chọn hết sức ngặt nghèo – hoặc là nhấn nút bấm phóng tên lửa và chờ quyết định cuối cùng của Tổng Bí thư Andropov từ chiếc vali hạt nhân của mình, hoặc là báo cáo lên trên: “Chúng tôi đã truyền phải thông tin giả” – để rồi tự nhận trách nhiệm trước mọi hậu quả.

“Chỉ trong vòng từ 2 đến 3 phút không thể phân tích rõ ràng được điều gì – Petrov kể lại – Cái duy nhất để dựa vào là trực giác. Và tôi đã có được hai lập luận. Thứ nhất, nếu người Mỹ tấn công thì khó có khả năng chỉ bắt đầu từ một căn cứ, mà phải từ nhiều nơi cùng một lúc. Thứ hai, máy tính trục trặc hoặc nhầm lẫn”. Suy đi tính lại, Trung tá Petrov đã nghiêng về giả thuyết thứ hai.

Thời điểm đó có thể diễn tả bằng những lời của Bruce Blair, Giám đốc Trung tâm Thông tin quốc phòng Mỹ: “Vào cái đêm đó, cuộc chiến hạt nhân đã đến gần chúng ta hơn bao giờ hết”.

Ngay sau đó, sự việc đã làm rõ được là Trung tá Petrov đã đúng. Hệ thống phát hiện phóng tên lửa đã ghi nhận những vệt sáng mặt trời từ các đám mây cao, đánh giá chúng là dấu vết lửa phóng ra từ tên lửa.
Vào ngày hôm sau, ở sở chỉ huy Serpukhov-15 có rất nhiều ủy ban. Người ta đã vội hứa với Trung tá Petrov sẽ có nhiều phần thưởng, nhưng về sau đã tỉnh ra, bởi vì ông đã vi phạm điều lệnh, vốn chỉ là “một chiếc đinh ví” trong hệ thống, ông lại bắt đầu suy nghĩ và đưa ra quyết định. Thêm vào đó lại không kịp thời ghi chép vào sổ trực chiến.
Tư lệnh Phòng thủ chống tên lửa và Phòng thủ vũ trụ Liên Xô Tướng Yuri Votintsev đã có cuộc hỏi cung Petrov. Petrov nhớ lại: “Ông ấy hỏi, vì sao sổ ghi chép trực chiến của cậu không có gì?”. Tôi giải thích, là một tay thì cầm điện thoại báo cáo tình hình lên cấp trên, tay kia cầm microphone để tăng âm các mệnh lệnh của tôi cho cấp dưới. Không còn tay nào để viết nữa. Nhưng ông ấy không chịu: “Thế sao sau đó, khi đã hết báo động, lại không viết vào?”.

Tóm lại, Trung tá Petrov không nhận được bất cứ phần thưởng nào dù đã ngăn chặn được Chiến tranh Thế giới lần thứ 3. Mà nếu xảy ra nó sẽ còn tàn khốc hơn Chiến tranh Thế giới 2, thậm chí là đẩy toàn bộ loài người diệt vong.

Thậm chí, Trung tá Petrov còn bị mắng mỏ. Nhưng điều này thì người lính Petrov hiểu: “Nếu khen thưởng tôi vì vụ này thì sẽ có ai đó sẽ phải chịu tội rất nặng vì nó. Chủ yếu đó là những người đã soạn thảo SPRN (Hệ thống cảnh báo tấn công bằng tên lửa). Đó là các viện sĩ lớn, nhưng người đã nhận được hàng tỷ Rub. Cũng còn may là tôi không bị nhận tội đầy đủ vì không ghi sổ trực chiến”.
Toàn bộ câu chuyện được đưa vào bảo mật. Thậm chí nhiều năm vợ ông không biết chồng mình, người mà bà thường càu nhàu vì không đóng nắp hộp thuốc đánh răng và vứt bít tất lung tung, đã có lần cứu cả thế giới. Mãi đến năm 1998 mới có giải mật tài liệu.

Ông Petrov vẫn giữ cấp trung tá và không lâu sau vụ việc đã làm đơn xin giải ngũ – Cứu nhân loại thêm một lần nữa đối với ông thậm chí thật sự là quá sức. Ở nước Nga do nhiều nguyên nhân (trong đó có vi phạm điều lệnh quân đội, trục trặc của hệ thống báo động vũ trụ) nên chuyện này không được tuyên truyền.
Vì vụ này mà ông bị stress nặng, mấy tháng nằm viện quân y, giải ngũ, được nhận một căn hộ nhỏ ở ngoại ô Fryazino, tỉnh Moscow và được lắp điện thoại mà không phải xếp hàng.
Dẫu sao, khi sự việc này được giải mã, trên thế giới người ta đã biết và nhớ ông, tặng thưởng cho ông phần thưởng nhỏ nhưng có giá trị tinh thần rất lớn.
Ngày 19/1/2006 tại trụ sở Liên Hợp Quốc ở New York, cựu Trung tá Stanislav Petrov đã được tặng giải thưởng đặc biệt của tổ chức xã hội quốc tế Liên hiệp các công dân thế giới. Đó là một tượng nhỏ bằng pha lê “Cánh tay nâng Trái Đất” với dòngchữ khắc “Tặng Con người đã ngăn chặn chiến tranh hạt nhân”.
Đến nay bức tượng nhỏ này vẫn đứng cạnh đồ lưu niệm pha lê Liên Xô và đĩa đựng các trích muối bị bụi phủ trên tủ chè tại giá nhỏ ở Fryazino, nơi bây giờ người về hưu, trung tá đã giải ngũ Petrov sinh sống.
Ngày 24/2/2012 ở Baden– Baden, Stanislav Petrov được trao giải thưởng trong lĩnh vực các phương tiện thông tin đại chúng Đức năm 2011.
Ngày 17/2/2013, ông được nhận giải thưởng Drezden tặng cho việc ngăn chặn xung đột vũ trang (trị giá 25.000 Euro).

Cre: Chiến tranh và cách mạng

BÌNH LUẬN CỦA BẠN

avatar