Vị Thần Bị Ép Lấy Người Phàm
Thetis là Nereid, một trong năm mươi nữ thần biển con gái của Nereus, vị thần biển già và trung thực nhất trong thần thoại Hy Lạp. Bà không phải thần linh quyền năng nhất Olympus, nhưng bà sở hữu thứ còn giá trị hơn quyền năng: một lời tiên tri gắn liền với tên bà khiến cả Zeus lẫn Poseidon phải từ bỏ ý định theo đuổi bà.
Lời tiên tri đó nói rằng đứa con trai của Thetis sẽ vĩ đại hơn cha mình. Với Zeus và Poseidon, những vị thần đã từng lật đổ thế hệ trước để lên nắm quyền, đây là thứ không thể chấp nhận được. Nếu họ lấy Thetis và sinh ra một người con vượt qua họ, vòng lặp lật đổ sẽ tiếp tục. Cả hai vị thần đồng loạt rút lui và quyết định gả Thetis cho một người phàm để lời tiên tri dù có thành hiện thực cũng không đe dọa đến ngai vàng của họ.
Người phàm được chọn là Peleus, anh hùng xứ Thessaly. Thetis không đồng ý. Bà dùng khả năng biến hình để thoát khỏi tay Peleus, lần lượt hóa thành lửa, nước, sư tử, rắn và nhiều dạng khác. Peleus được thần Proteus chỉ dẫn trước: dù bà biến thành gì cũng không được buông tay. Ông giữ chặt qua từng lần biến hình cho đến khi Thetis kiệt sức và chấp nhận.
Đám cưới của Peleus và Thetis là sự kiện lớn nhất trong thần thoại Hy Lạp trước cuộc chiến thành Troy, vì tất cả các thần linh được mời đến dự. Chỉ Eris, nữ thần bất hòa, bị bỏ sót. Bà đến và ném quả táo vàng ghi dòng chữ dành cho người đẹp nhất vào giữa đám tiệc, mồi lửa cho cuộc tranh cãi giữa Hera, Athena và Aphrodite mà kết cục là chiến tranh thành Troy. Từ đám cưới của Thetis, chuỗi sự kiện dẫn đến cuộc chiến mười năm và cái chết của đứa con bà sắp sinh ra đã bắt đầu.
Người Mẹ Biết Trước Mọi Thứ
Achilles là đứa con duy nhất của Thetis và Peleus còn sống đến tuổi trưởng thành, sáu người anh trước đã chết trong những thí nghiệm của bà. Thetis cố gắng xóa bỏ phần người phàm trong con trai bằng cách thiêu đốt nó bằng lửa thần mỗi đêm và xoa thuốc bất tử ban ngày, hoặc theo dị bản phổ biến hơn, nhúng ông vào sông Styx khi còn là đứa bé. Peleus bắt gặp và sợ hãi can thiệp trước khi quá trình hoàn tất, để lại gót chân là điểm duy nhất chưa được chạm đến.
Bà biết Achilles sẽ chết ở Troy. Đây không phải linh cảm mà là tri thức chắc chắn của một vị thần. Bà biết điều này trước khi chiến tranh bắt đầu, trước khi Achilles trưởng thành, có thể là từ khi ông còn nằm trong tay bà. Và bà vẫn nuôi dưỡng ông, vẫn huấn luyện ông để trở thành chiến binh vĩ đại nhất thế giới, vì không còn lựa chọn nào khác.
Khi sứ giả đến triệu tập người Hy Lạp tham chiến, Thetis giấu Achilles trên đảo Skyros, cải trang ông thành thiếu nữ trong triều đình vua Lycomedes. Bà tranh thủ từng ngày bà có thể tranh thủ được. Odysseus cuối cùng vẫn tìm ra và Achilles tự lộ diện. Thetis không cản nữa.
Vai Trò Trong Cuộc Chiến Thành Troy
Thetis xuất hiện trong Iliad như một nhân vật trung tâm dù không phải người chiến đấu. Khi Agamemnon tước đoạt Briseis khỏi tay Achilles và ông tuyên bố rút khỏi chiến trận, Thetis là người ông cầu cứu đầu tiên. Bà ngồi bên ông dưới con thuyền trên bờ biển Troy và nghe ông khóc như một đứa trẻ, vị anh hùng vĩ đại nhất thế giới gục đầu vào tay mẹ.
Bà lên Olympus và thỉnh cầu Zeus để thần linh nghiêng về phía người Troy, buộc người Hy Lạp phải nhận ra họ cần Achilles đến mức nào. Đây là hành động táo bạo vì bà đang yêu cầu Zeus sắp xếp lại cục diện chiến tranh, dù chỉ tạm thời, để phục vụ cho tổn thương danh dự của con trai bà. Zeus đồng ý, một phần vì ông nợ bà ơn từ lần bà triệu tập Briareus đến giải cứu ông khi các thần Olympus nổi loạn định trói ông lại.
Khi Patroclus chết và Achilles quyết định quay lại chiến trường dù biết điều đó đồng nghĩa với cái chết của mình, Thetis không ngăn cản. Bà đến gặp Hephaestus và yêu cầu ông rèn cho Achilles một bộ giáp mới vì bộ giáp cũ đã bị Hector lấy từ xác Patroclus. Hephaestus nhớ ơn Thetis đã che giấu và cứu ông khi bị ném khỏi Olympus, ông làm việc suốt đêm và tạo ra bộ giáp huyền thoại mà Homer dành nguyên một đoạn dài trong Iliad để mô tả từng chi tiết khắc trên tấm khiên.
Nỗi Đau Của Sự Toàn Tri
Điều khiến Thetis trở thành nhân vật bi kịch sâu sắc nhất trong thần thoại Hy Lạp không phải là những gì bà làm mà là khoảng cách giữa những gì bà biết và những gì bà có thể làm với tri thức đó.
Bà biết Achilles sẽ chết nhưng không thể ngăn chặn vì số phận đã được định đoạt trước khi bà nhúng ông vào sông Styx. Bà có thể trì hoãn, có thể trang bị cho ông tốt hơn, có thể cầu xin các thần linh khác, nhưng kết cục thì bà biết rõ. Mỗi hành động của bà trong Iliad, từ việc thỉnh cầu Zeus đến việc mang giáp mới cho con trai, đều diễn ra trong bối cảnh của sự biết trước tuyệt đối đó.
Khi Achilles chết vì mũi tên của Paris do Apollo dẫn đường, Thetis và các Nereid đến bờ biển Troy than khóc. Homer mô tả tiếng khóc của bà vang ra từ lòng biển và truyền khắp chiến trường. Bà không ngạc nhiên, không choáng váng. Bà chỉ đau.
Sau này Achilles được đưa lên đảo Leuce trong Biển Đen, nơi linh hồn các anh hùng sống tiếp trong hình thức khác. Một số dị bản kể Thetis thuyết phục Zeus ban cho Achilles sự bất tử sau khi chết. Nhưng dù kết thúc có như thế nào, bà vẫn là người mẹ đã nuôi lớn một đứa con mà bà biết sẽ không sống lâu, yêu thương ông đầy đủ nhất có thể trong khoảng thời gian ngắn ngủi đó, và không có lựa chọn nào khác ngoài việc tiếp tục yêu thương cho đến khi khoảng thời gian đó kết thúc.
