Người Anh Bị Quên Lãng Của Zeus
Hades là con trai cả của Cronus và Rhea, anh trai của Zeus và Poseidon. Ông bị Cronus nuốt vào bụng ngay khi sinh ra như tất cả anh chị em khác, và được Zeus giải phóng sau khi Cronus uống thuốc nôn do Metis bào chế. Sau chiến thắng trước các Titan, ba anh em rút thăm để phân chia vũ trụ. Zeus trúng bầu trời, Poseidon trúng biển cả, và Hades trúng cõi chết bên dưới mặt đất.
Không có văn bản nào ghi lại Hades phản ứng thế nào khi nhận phần của mình. Ông đi xuống và bắt đầu cai quản vương quốc đó mà không có ghi chép về sự phản đối hay oán giận. Đây là điểm quan trọng cần hiểu đúng ngay từ đầu: Hades không phải thần ác trong thần thoại Hy Lạp. Ông không tra tấn người chết, không thù địch với người sống, và không bị đồng nhất với ma quỷ hay sự tàn ác như trong quan niệm hiện đại.
Ông là người quản lý. Mọi người đều chết và mọi linh hồn đều thuộc về vương quốc của ông. Đó là thực tế không thể thay đổi và ông thực thi nó một cách vô cảm nhưng công bằng. Ông hiếm khi rời khỏi cõi âm, hiếm khi can thiệp vào công việc của các thần trên Olympus, và không được mời dự các bữa tiệc thần linh. Ông tồn tại song song với thế giới của người sống mà không chồng lấn lên nó, cho đến khi ai đó quyết định phá vỡ ranh giới đó.
Vương Quốc Bên Dưới
Cõi chết trong thần thoại Hy Lạp không phải một nơi mà là một hệ thống phức tạp với nhiều tầng và nhiều vùng khác nhau dành cho những số phận khác nhau.
Lối vào là sông Styx, dòng sông mà các thần linh thề bằng và không thể phá vỡ. Charon, lão già lái đò, chở linh hồn qua sông với điều kiện người thân phải đặt đồng tiền vào miệng hoặc mắt người chết để trả phí. Linh hồn không có tiền phải lang thang bên bờ sông một trăm năm trước khi được qua. Đây là lý do người Hy Lạp cổ đại coi trọng nghi lễ mai táng đến mức vi phạm quyền được chôn cất là một trong những tội ác nặng nhất có thể làm với người khác.
Sau khi qua sông là ba quan tòa: Minos, Rhadamanthus và Aeacus, những anh hùng nổi tiếng về sự công bằng khi còn sống, phán xét linh hồn dựa trên cuộc đời họ đã sống. Kết quả phân chia linh hồn vào ba vùng: Elysium dành cho người anh hùng và người đức hạnh, nơi họ sống tiếp trong hạnh phúc. Cánh Đồng Asphodel dành cho phần lớn người thường, không đặc biệt tốt cũng không đặc biệt xấu, tồn tại trong trạng thái mờ nhạt không cảm xúc. Tartarus dành cho những kẻ phạm tội nặng nhất chống lại thần linh, nơi hình phạt được thiết kế riêng và kéo dài vĩnh viễn.
Cerberus, con chó ba đầu của Hades, canh cổng vào cõi âm. Nhiệm vụ của nó là ngăn người sống vào và ngăn người chết ra, không phải tấn công mọi thứ di chuyển. Những ai tiếp cận bằng phương tiện đúng đắn, như Heracles với sức mạnh và sự cho phép của Hades, hay Orpheus với âm nhạc làm Cerberus ngủ quên, đều có thể qua được.
Persephone và Lý Do Có Bốn Mùa
Hades bắt cóc Persephone, con gái của Demeter và Zeus, khi cô đang hái hoa trên cánh đồng Sicily. Ông mở đất lên, kéo cô xuống cõi âm và lấy cô làm hoàng hậu.
Demeter bỏ bê nhiệm vụ của mình là nữ thần mùa màng, khiến cây trồng chết khô và con người chết đói. Zeus buộc phải can thiệp và sai Hermes xuống đàm phán với Hades. Hades đồng ý trả Persephone về nhưng trước khi cô đi, ông cho cô ăn sáu hạt lựu. Ai ăn thức ăn của cõi chết đều bị ràng buộc với cõi chết.
Thỏa thuận cuối cùng: Persephone ở với Hades sáu tháng mỗi năm và ở với mẹ sáu tháng còn lại. Khi cô ở dưới cõi âm, Demeter đau buồn và cây cối chết, đó là mùa thu và mùa đông. Khi cô trở về, mùa màng nở rộ.
Persephone trong thần thoại Hy Lạp không chỉ là nạn nhân bị giữ lại. Các văn bản sau này mô tả bà như một hoàng hậu thực sự của cõi chết, quyết đoán và có quyền lực riêng. Chính bà là người cho phép Orpheus dẫn Eurydice về, chính bà giải quyết nhiều yêu cầu của người sống đến xin ân huệ tại cõi âm. Hades cai quản vương quốc, nhưng Persephone cai quản Hades theo một nghĩa khác.
Những Kẻ Dám Thách Thức Cõi Chết
Hades bị thách thức nhiều lần và phản ứng của ông trong mỗi trường hợp tiết lộ tính cách thực sự của ông.
Sisyphus, vua xảo quyệt nhất thế gian, lừa được Thanatos, thần chết, và tự mình xiềng Thanatos lại. Trong thời gian Thanatos bị giam, không ai trên thế giới chết được kể cả người đang hấp hối. Ares phải xuống giải phóng Thanatos vì chiến tranh không còn ý nghĩa nếu không ai chết. Sisyphus sau đó còn thuyết phục Persephone cho ông lên trần gian thêm một thời gian với lý do cần lo hậu sự. Ông ở trên đó thêm nhiều năm trước khi Hermes phải đích thân xuống bắt ông về. Hình phạt của Sisyphus là lăn tảng đá lên dốc núi mãi mãi, tảng đá lăn xuống trước khi đến đỉnh mỗi lần ông gần hoàn thành.
Heracles đến cõi âm trong nhiệm vụ thứ mười hai, yêu cầu Hades cho mượn Cerberus. Hades, khác với những gì người ta có thể mong đợi, đồng ý với một điều kiện: Heracles phải khuất phục con chó bằng tay không, không dùng vũ khí. Heracles làm được, mang Cerberus lên trần gian cho Eurystheus xem rồi trả lại. Đây là cách Hades thường xử lý những kẻ xâm phạm vương quốc của mình: không từ chối thẳng thừng mà đặt ra điều kiện ngang tầm thử thách.
Orpheus đến bằng âm nhạc và khiến cả cõi âm dừng lại lắng nghe, Sisyphus ngừng lăn đá, Tantalus ngừng vươn tay với nước, và chính Hades cùng Persephone ngồi nghe và khóc. Họ trả Eurydice cho Orpheus với điều kiện ông không nhìn lại trước khi ra khỏi cõi âm. Ông nhìn lại và mất cô lần thứ hai.
Hades trong toàn bộ câu chuyện đó không phải kẻ phản diện. Ông nghe, ông cảm xúc, ông đồng ý. Điều kiện ông đặt ra không phải bẫy mà là thử thách về lòng tin. Orpheus thất bại không phải vì Hades không giữ lời mà vì Orpheus không giữ được chính mình.
