Con Gái Của Ánh Sáng Nguyên Thủy
Selene không thuộc thế hệ thần Olympus mà là Titaness, thế hệ thần linh cổ xưa hơn, ra đời từ buổi bình minh của vũ trụ. Cha bà là Hyperion, Titan của ánh sáng trên cao, và mẹ là Theia, Titan của vẻ sáng ngời. Từ cặp cha mẹ đó, ba người con ra đời và mỗi người cai quản một nguồn sáng khác nhau: Helios cai quản mặt trời, Eos cai quản bình minh, và Selene cai quản mặt trăng.
Trong hệ thống thần thoại Hy Lạp, Selene là hiện thân trực tiếp và đầy đủ nhất của mặt trăng, khác với Artemis sau này thường bị đồng nhất với mặt trăng nhưng thực ra là nữ thần săn bắn kiêm nhiệm thêm vai trò đó. Selene là mặt trăng theo nghĩa bản thể: bà không chỉ cai quản ánh trăng mà chính bà là thứ ánh sáng đó.
Mỗi đêm, bà lên xe ngựa hai con kéo, có bản khắc mô tả xe bốn ngựa trắng hoặc bò trắng, và vạch một đường vòng cung qua bầu trời đêm từ đông sang tây. Vầng hào quang trăng tròn tỏa ra từ đầu bà, và chiếc khăn choàng bạc kéo dài phía sau như vệt sáng của ánh trăng trên mặt nước. Khi bà đi qua, thế giới bên dưới chìm trong thứ ánh sáng lạnh và yên tĩnh đủ để người ta nhìn thấy nhau mà không thể nhìn thấy màu sắc.
Endymion và Tình Yêu Không Thể Có
Câu chuyện quan trọng nhất về Selene là mối tình với Endymion, một người chăn cừu trẻ tuổi sống trên núi Latmos ở Caria, vùng đất nay thuộc Thổ Nhĩ Kỳ. Selene nhìn thấy ông đang ngủ trong một hang đá và bị vẻ đẹp của ông làm mê đắm đến mức không thể tiếp tục lộ trình của mình.
Bà đến gặp Zeus và xin một điều: cho Endymion ngủ vĩnh viễn mà không già đi, không chết, mãi mãi giữ nguyên khoảnh khắc đẹp đẽ đó. Zeus chấp thuận. Endymion chìm vào giấc ngủ vĩnh cửu trong hang đá trên núi Latmos, và mỗi đêm Selene đáp xuống bên cạnh ông.
Đây là một trong những câu chuyện tình kỳ lạ nhất trong thần thoại Hy Lạp vì bản chất của nó hoàn toàn một chiều. Endymion không bao giờ thức dậy để đáp lại tình cảm của bà, không biết bà đến và đi mỗi đêm. Selene yêu một người đang ngủ và chính bà là người chọn giữ ông trong trạng thái đó. Từ mối quan hệ kỳ lạ này, bà sinh ra năm mươi người con gái gọi là Menai, đại diện cho năm mươi tháng âm lịch trong chu kỳ Olympiad bốn năm.
Có một đọc sâu hơn trong câu chuyện này mà các học giả thần thoại học hiện đại thường đề cập. Selene không xin cho Endymion được bất tử để ông có thể ở bên bà. Bà xin cho ông được ngủ đẹp mãi mãi, nghĩa là bà muốn giữ nguyên khoảnh khắc nhìn thấy ông lần đầu, không muốn ông thay đổi hay tương tác. Đây là tình yêu của ánh trăng với thế giới bên dưới: nhìn thấy, soi sáng, nhưng không chạm vào.
Selene Và Hệ Thống Ba Nữ Thần Mặt Trăng
Trong thần thoại Hy Lạp, mặt trăng dần dần được gắn với ba vị nữ thần khác nhau tương ứng với ba pha: Selene là trăng tròn đầy đặn, Artemis là trăng lưỡi liềm của người săn bắn, và Hecate là trăng tối của phép thuật và thế giới dưới. Ba hình tượng này đôi khi được gộp lại thành một thực thể gọi là Triple Goddess, Nữ Thần Ba Mặt, trong các nghi lễ Hy Lạp và La Mã.
Điều này dẫn đến tình trạng các văn bản cổ đại không nhất quán về Selene. Một số chỗ bà được mô tả rõ ràng là một nhân vật riêng biệt với xe ngựa và mối tình Endymion. Một số chỗ khác, đặc biệt trong thơ trữ tình từ thời Hy Lạp hóa trở đi, tên Selene được dùng thay thế cho Artemis và ngược lại. Khi La Mã tiếp nhận thần thoại Hy Lạp, Selene được đồng nhất với Luna, và Artemis được đồng nhất với Diana, nhưng hai nhân vật này vẫn tiếp tục bị trộn lẫn trong thơ ca và nghệ thuật.
Riêng trong thiên văn học, tên Selene được giữ nguyên và dùng chính thức: selenology là khoa học nghiên cứu địa chất mặt trăng, và ký hiệu hóa học của nguyên tố Selenium được đặt theo tên bà vì ánh sáng bạc của nó gợi nhớ đến ánh trăng.
Di Sản Và Ảnh Hưởng
Pan, thần rừng rậm và đồng quê, được cho là đã quyến rũ Selene bằng cách tặng bà tấm lông chiên trắng tinh. Đây là hình ảnh ẩn dụ cho đám mây che phủ mặt trăng, và câu chuyện này phản ánh cách người Hy Lạp cổ đại giải thích những đêm trăng bị mây che khuất.
Zeus cũng được ghi chép có quan hệ với Selene và sinh ra Pandia, nữ thần của ánh sáng rực rỡ, và Ersa, nữ thần sương mai. Hai người con này kết nối mặt trăng với ánh sáng ban ngày, phản ánh quan sát thực tế rằng mặt trăng đôi khi còn hiện diện khi mặt trời đã mọc.
Selene trong văn hóa hiện đại xuất hiện ít hơn nhiều so với Artemis hay Hecate, một phần vì bà ít tính cách xung đột hơn, ít câu chuyện hành động hơn. Bà không săn bắn, không trừng phạt kẻ thù, không tham gia vào các cuộc chiến của thần linh. Bà chỉ đi, mỗi đêm một vòng, soi sáng những gì ở dưới mà không phán xét, rồi nhường chỗ cho chị gái Eos khi bình minh ló dạng.
Trong thơ lãng mạn từ Keats đến Shelley, Selene là biểu tượng của tình yêu đơn phương và vẻ đẹp không thể chạm tới. Ánh trăng đủ sáng để nhìn thấy người mình yêu nhưng không đủ ấm để xóa đi khoảng cách. Đó là đặc tính của bà từ thời cổ đại, và nó vẫn còn nguyên vẹn trong cách con người hiện đại cảm nhận ánh trăng đêm.
