Trong mười hóa thân của Vishnu được gọi là Dashavatara, không có hóa thân nào mang hình ảnh kỳ lạ và đồng thời hùng tráng như Varaha. Đây là lần duy nhất vị thần bảo hộ tối cao của vũ trụ Hindu chọn hình hài một con lợn lòi để thực hiện sứ mệnh cứu vớt cả Trái Đất, nghĩa đen lẫn nghĩa bóng.
Câu chuyện bắt đầu với Hiranyaksha, một Asura cực kỳ hùng mạnh được Brahma ban cho bùa hộ mệnh: không thần linh, người hay thú nào trên mặt đất hoặc dưới nước có thể giết được hắn. Với sự bất tử trong tay, Hiranyaksha ngày càng kiêu ngạo và cuối cùng làm điều không ai dám nghĩ đến: hắn xâm nhập vào cõi vũ trụ nguyên thủy, bắt cóc Trái Đất, vị thần địa mẫu Bhudevi, và nhấn chìm bà xuống đáy đại dương vũ trụ. Không có Trái Đất, mọi sự sống biến mất, trật tự vũ trụ sụp đổ.
Các vị thần hốt hoảng cầu cứu Vishnu. Ngài suy xét và nhận ra điểm mấu chốt trong lời thề của Hiranyaksha: hắn được bảo vệ khỏi mọi sinh vật đã biết, nhưng chưa ai nghĩ đến con lợn lòi. Vishnu hóa thân thành Varaha, một con lợn lòi khổng lồ có kích thước ngang núi Meru, mình trắng như mây, mắt rực sáng như sét, rồi lao thẳng xuống đại dương.
Trận chiến dưới đáy biển vũ trụ giữa Varaha và Hiranyaksha kéo dài cả nghìn năm theo thời gian thần thánh. Hiranyaksha dùng đủ mọi loại vũ khí và phép thuật, nhưng Varaha không thể bị ngăn cản. Cuối cùng, với một cú đấm thần thánh vào mặt, Varaha kết thúc trận chiến. Hắn giết Hiranyaksha bằng chính vũ khí của hắn, khiến lời thề bất tử không còn hiệu lực vì đây không phải sinh vật nào trong những loài hắn đã kể.
Sau đó Varaha làm điều mà không một sinh vật nào khác có thể làm được. Ngài cúi xuống đại dương tối tăm, dùng một chiếc ngà khổng lồ nhẹ nhàng nâng Trái Đất lên từ đáy sâu và mang bà trở về vị trí trong vũ trụ. Hình ảnh đó, con lợn lòi khổng lồ đứng giữa đại dương nguyên thủy, nâng cả một hành tinh trên đầu chiếc ngà, là một trong những hình tượng ấn tượng nhất trong toàn bộ thần thoại nhân loại.
Về biểu tượng học, Varaha được đọc ở nhiều tầng. Bốn chân của ngài tượng trưng cho bốn bộ kinh Veda. Lưỡi ngài là ngọn lửa thiêng. Mõm ngài đại diện cho ghee dùng trong nghi lễ tế thần. Toàn bộ thân thể của Varaha được đồng nhất với yajna, nghi lễ hiến tế thiêng liêng duy trì vũ trụ vận hành. Ngài không chỉ cứu Trái Đất mà còn thể hiện rằng bản thân sự hiến dâng và nghi lễ là thứ giữ cho mọi thứ còn tồn tại.
Varaha được khắc vào đá tại hàng trăm ngôi đền khắp Ấn Độ. Ngôi đền Varaha Cave tại Mahabalipuram, có từ thế kỷ thứ bảy, chứa bức phù điêu đá khổng lồ miêu tả Varaha đứng hiên ngang giữa đại dương với Bhudevi nhỏ bé ngồi trên vai ngài. Tư thế đó là tư thế Alidha, tư thế của một chiến binh, nhưng ánh mắt ngài không dữ tợn mà bình thản và che chở. Đó là sự kết hợp hiếm thấy trong thần thoại: quyền năng tuyệt đối được thể hiện qua hành động nhẹ nhàng nhất có thể, nâng một người yếu đuối khỏi bóng tối và đưa về nơi thuộc về.
