Trong toàn bộ kinh Rigveda, bộ kinh cổ nhất của Hindu giáo, không có vị thần nào được nhắc đến trong nhiều bài thánh ca hơn Agni, ngoại trừ mỗi mình Indra. Thực tế đó nói lên tất cả. Agni không phải thần xa cách trên thiên đình. Ngài là ngọn lửa trong bếp nhà mỗi buổi sáng, là ánh sét xé trời mưa, là mặt trời chiếu xuống mặt đất, và là ngọn lửa thiêng trong mỗi nghi lễ kết nối con người với thần linh.
Tên Agni trong tiếng Sanskrit cùng gốc với từ ignis trong tiếng Latin, từ đó có ignite trong tiếng Anh. Đây là một trong những bằng chứng ngôn ngữ học cho thấy các dân tộc Ấn-Âu từ Ấn Độ đến châu Âu đều thờ phụng lửa dưới những tên gọi xuất phát từ cùng một gốc nguyên thủy. Lửa là thứ con người ở đâu cũng tôn kính, vì ở đâu cũng phụ thuộc vào nó.
Agni được sinh ra theo ba cách, tương ứng với ba thế giới mà ngài hiện diện. Trên mặt đất ngài là lửa, xuất hiện từ việc cọ xát hai thanh củi với nhau. Trên bầu trời ngài là sét, sinh ra từ sự hợp nhất của lửa và đám mây. Trên cao nhất ngài là mặt trời, nguồn sáng nguyên thủy của mọi sự sống. Ba dạng này không phải ba vị thần riêng biệt mà là cùng một thực thể biểu hiện ở ba tầng vũ trụ. Agni không đứng ở một chỗ mà thấm khắp mọi nơi có nhiệt và ánh sáng.
Chức năng quan trọng nhất của Agni trong tín ngưỡng Vệ Đà là vai trò sứ giả. Khi người ta muốn gửi lời khẩn cầu hay lễ vật đến các vị thần, họ đổ vào lửa. Agni nhận lấy và chuyển đến tận tay thần linh trên thiên đình. Đây là lý do ngài được gọi là miệng của các thần linh, vì tất cả những gì được hiến tế đều đi qua miệng lửa của ngài. Không có Agni thì không có nghi lễ hiến tế, không có nghi lễ thì không có mối liên hệ giữa người và thần.
Hình dạng của Agni trong nghệ thuật Hindu phản ánh tính chất lưỡng diện của lửa. Ngài có màu đỏ, hai khuôn mặt, một hiền lành và một hung hãn. Bảy cái lưỡi vì lửa liếm không ngừng. Tóc dựng đứng như những ngọn lửa bốc lên. Ngài cưỡi dê đực, con vật hiến tế truyền thống. Bảy cánh tay. Toàn thân tỏa ra bảy luồng ánh sáng.
Có một câu chuyện thú vị về Agni trốn tránh nhiệm vụ. Khi các vị thần giao cho ngài làm sứ giả liên lạc giữa người và thần, ngài biết ba người anh trước đã thực hiện nhiệm vụ này và chết. Agni sợ hãi trốn vào lòng đại dương. Các loài cá phát hiện ra và tố cáo với các thần. Agni tức giận nguyền rủa cá từ đó trở thành mồi ngon dễ bắt của người. Ngài tiếp tục trốn vào rừng cây, vào bụi tre. Mỗi lần bị tìm ra ngài lại trừng phạt loài vật hay cây cối đã tiết lộ. Cuối cùng ngài chịu nhận nhiệm vụ, nhưng đàm phán điều kiện: ngài sẽ luôn nhận được một phần từ mỗi lễ vật ngài chuyển đến thần linh, và ngài sẽ được bất tử. Cả hai được chấp thuận. Từ đó Agni làm việc.
Ngày nay Agni không được thờ phụng riêng lẻ trong các đền thờ như Vishnu hay Shiva, nhưng lại hiện diện trong mọi nghi lễ quan trọng nhất của người Hindu. Mỗi đám cưới Hindu truyền thống đều có nghi thức Saptapadi, bảy bước vòng quanh lửa thiêng cùng người bạn đời, với Agni làm chứng nhân. Mỗi lễ hỏa táng người mất đều qua tay Agni, ngài dẫn linh hồn đến cõi phán xét của thần Yama. Mỗi đền thờ được khánh thành, lửa được thắp lên để mời Agni hiện diện trước. Ngài là vị thần không ai thờ riêng nhưng không ai có thể thiếu.
