CÁI CHẾT CỦA OSIRIS

0
1892

Osiris là vị vua đầu tiên của Ai Cập trong thần thoại, người đã dạy loài người trồng trọt, làm ra luật pháp và xây dựng văn minh. Ngài cai trị không phải bằng sợ hãi mà bằng sự khôn ngoan và tình yêu thương. Người Ai Cập cổ đại xem ngài như người cha lý tưởng của toàn bộ nhân loại. Và chính vì thế, cái chết của ngài là bi kịch lớn nhất trong toàn bộ thần thoại Ai Cập.

Kẻ giết Osiris là Set, người em trai ruột của ngài.

Set không xấu xa từ đầu. Trong thần thoại Ai Cập thời sớm, ngài là thần sa mạc và bão cát, đứng đầu thuyền của thần Ra để chống lại con rắn Apep mỗi đêm. Ngài hung hãn và khó kiểm soát nhưng không phải ác thần. Thứ biến Set thành kẻ giết người là ghen tức thuần túy. Osiris có tất cả những thứ Set muốn: ngai vàng, sự kính trọng của muôn dân, và một người vợ tuyệt vời là Isis.

Set lên kế hoạch tỉ mỉ. Ngài đo lén kích thước cơ thể của Osiris rồi ra lệnh đóng một chiếc rương gỗ đẹp vừa khít với người Osiris. Tại một bữa tiệc lớn, Set mang chiếc rương ra và tuyên bố sẽ tặng nó cho ai nằm vào vừa nhất. Khách dự tiệc lần lượt nằm thử, không ai vừa. Đến lượt Osiris nằm vào, chiếc rương vừa khít hoàn hảo. Ngay lập tức, Set ra lệnh đóng nắp lại, đổ chì nóng niêm phong và ném xuống sông Nile.

Osiris chết trong rương. Chiếc rương trôi ra biển, cuối cùng dạt vào bờ tại Byblos ở xứ Phoenicia ngày nay, mắc vào gốc một cây cỏ linh sam và cây lớn lên bao quanh lấy nó. Vua Byblos cho chặt cây đó làm cột chống trần cung điện, không biết bên trong có quan tài của vị thần Ai Cập.

Isis, vợ của Osiris, biết chồng chết qua phép thuật. Bà đi tìm khắp nơi, cuối cùng tìm ra chiếc cột ở cung điện Byblos. Bà làm người hầu trong cung, dần dần thuyết phục được vua và hoàng hậu trao lại chiếc cột. Bà mang chiếc quan tài về Ai Cập và giấu trong đầm lầy.

Nhưng Set phát hiện ra. Trong một đêm đi săn, ngài tìm thấy quan tài và nổi giận. Lần này ngài không chỉ giết mà còn xé xác Osiris ra thành nhiều mảnh, có tài liệu nói là mười bốn mảnh, rồi ném mỗi mảnh xuống một nơi khác nhau dọc theo sông Nile. Đây là hành động hủy hoại triệt để nhất, vì theo người Ai Cập, thể xác nguyên vẹn là điều kiện bắt buộc để linh hồn được tái sinh.

Isis không bỏ cuộc. Bà cùng người em gái Nephthys, thậm chí cả Nephthys dù là vợ của Set, đi tìm từng mảnh thịt của Osiris. Họ tìm được tất cả, trừ một mảnh bị cá Nile nuốt mất. Isis dùng phép thuật tạo ra mảnh thay thế bằng vàng, rồi dùng băng vải quấn toàn bộ cơ thể Osiris lại. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử thần thoại Ai Cập, một thi thể được ướp xác. Osiris trở thành xác ướp đầu tiên và là nguyên mẫu cho toàn bộ nghi lễ mai táng của nền văn minh này.

Bằng phép thuật mạnh nhất của mình, Isis hồi sinh Osiris đủ lâu để thụ thai người con trai là Horus. Sau đó Osiris không trở lại cõi sống mà đi xuống cõi chết và trở thành vua của người đã khuất, vị quan tòa phán xét linh hồn sau khi chết.

Câu chuyện này giải thích hai thứ cùng một lúc. Tại sao người chết được ướp xác và tại sao sông Nile lại dâng lũ mỗi năm. Nước mắt của Isis khóc chồng rơi xuống sông Nile và làm nước dâng lên, mang phù sa màu mỡ tưới tắm cho đất Ai Cập. Nỗi đau của một người vợ mất chồng trở thành nguồn sống của cả một nền văn minh.