Có một điều kỳ lạ trong lịch sử Ai Cập cổ đại. Nếu nhìn vào danh sách các Pharaoh chính thức được ghi trong các đền thờ, tên Hatshepsut không có mặt. Tượng của bà bị đập vỡ. Phù điêu khắc mặt bà bị đục mờ. Tên bà bị đục bỏ khỏi các bức tường. Có người đã cố hết sức xóa bà khỏi lịch sử. Nhưng họ không thành công, vì những công trình bà để lại quá lớn để có thể phá hủy hoàn toàn.
Hatshepsut sinh vào khoảng năm 1507 trước Công nguyên, con gái của Pharaoh Thutmose I. Bà lấy người em cùng cha khác mẹ là Thutmose II và trở thành Hoàng hậu. Khi Thutmose II chết sớm, để lại một đứa con trai còn rất nhỏ với người vợ khác, Hatshepsut được chỉ định làm nhiếp chính, tức là người tạm thời cai quản đất nước cho đến khi đứa bé lớn đủ để lên ngôi.
Nhưng Hatshepsut không chịu chờ.
Sau chưa đầy bảy năm làm nhiếp chính, bà tuyên bố mình là Pharaoh, ngang hàng với đứa con trai ghẻ Thutmose III. Đây là hành động chưa từng có trong lịch sử Ai Cập. Không phải không có nữ Pharaoh trước đó, nhưng không ai làm điều này một cách táo bạo và có hệ thống như Hatshepsut.
Để hợp pháp hóa quyền lực, bà làm những thứ mà chỉ đàn ông mới làm. Bà đội vương miện của Pharaoh, cầm quyền trượng và roi của Pharaoh, và trong hầu hết các bức tượng và tranh vẽ bà đặt hàng, bà cho khắc mình với bộ râu giả truyền thống của Pharaoh. Văn bản viết về bà dùng cả hai dạng ngữ pháp, khi thì nam khi thì nữ, như thể ngay cả ngôn ngữ cũng không biết phân loại bà vào đâu.
Quan trọng hơn, bà còn tuyên bố được thần Amun chọn. Trên tường đền thờ của mình, bà cho khắc câu chuyện rằng thần Amun đã hóa thành hình dạng của cha bà, đến gặp mẹ bà và bà chính là con của thần. Đây là cách bà biến mình từ nữ nhân phàm trần thành con thần theo đúng tiêu chuẩn mà người Ai Cập cổ dùng để đánh giá Pharaoh hợp pháp.
Triều đại của Hatshepsut kéo dài khoảng hai mươi năm và đây là giai đoạn thịnh vượng hiếm thấy. Bà không dẫn quân đánh trận như nhiều Pharaoh khác mà tập trung vào thương mại và xây dựng. Chuyến thám hiểm nổi tiếng nhất của bà là đến vùng đất Punt, có thể là vùng Eritrea hay Somalia ngày nay, mang về vàng, ngà voi, gỗ quý, nhựa thơm và cả cây sống để trồng tại Ai Cập. Toàn bộ chuyến đi được khắc chi tiết trên tường đền thờ của bà.
Công trình lớn nhất bà để lại là đền thờ Deir el-Bahri ở Luxor. Đây là tổ hợp kiến trúc ba tầng xây vào trong vách núi đá, với những hàng cột trắng thanh thoát nhìn ra thung lũng bên dưới. Sau hơn ba nghìn năm, đền vẫn đứng. Các kiến trúc sư hiện đại đến thăm và không khỏi ngạc nhiên về tỷ lệ và sự cân đối của nó.
Khoảng hai mươi năm sau khi bà mất, Thutmose III, đứa con ghẻ từng bị bà chiếm ngôi, bắt đầu chiến dịch xóa tên bà. Sử gia hiện đại tranh cãi về lý do. Có người nói Thutmose III thù ghét bà từ nhỏ. Người khác nói ông chờ đến cuối đời mới làm để không ai nhớ mặt bà đủ để phản đối. Một số học giả cho rằng ông xóa tên bà vì lý do thực dụng, đơn giản là để đảm bảo con trai ông được kế vị mà không có ai lấy lý do tiền lệ của Hatshepsut để đặt câu hỏi về quyền thừa kế.
Dù lý do là gì, kế hoạch xóa tên đó gần như thành công. Trong nhiều thế kỷ, Hatshepsut biến mất khỏi lịch sử. Đến thế kỷ mười chín, khi các nhà Ai Cập học người châu Âu bắt đầu giải mã chữ tượng hình, họ tìm thấy những tượng Pharaoh bị đập vỡ, những khuôn mặt bị đục mờ và những tên bị xóa. Phải mất nhiều thập kỷ điều tra mới ghép lại được câu chuyện của bà.
Ngày nay Hatshepsut được công nhận là một trong những Pharaoh vĩ đại nhất trong lịch sử Ai Cập, không phân biệt nam hay nữ. Bảo tàng Metropolitan ở New York có hàng chục bức tượng của bà được phục dựng. Đền Deir el-Bahri là một trong những địa điểm du lịch nổi tiếng nhất Ai Cập. Người muốn xóa tên bà đã thất bại hoàn toàn.
