Người Ai Cập cổ đại có rất nhiều nữ thần, nhưng chỉ có Isis được gọi là “kẻ mà phép thuật của bà vượt qua triệu triệu vị thần khác”. Đây không phải lời khen ngoa. Trong mọi câu chuyện thần thoại Ai Cập, khi một vị thần cần ai đó giải quyết vấn đề không thể giải quyết được, người ta tìm đến Isis.
Isis là con gái của Geb, thần đất, và Nut, nữ thần bầu trời. Bà lấy anh trai Osiris và cùng ông cai quản Ai Cập trong giai đoạn hoàng kim. Thần thoại mô tả bà không phải vị thần lộng lẫy ngồi trên ngai vàng mà là người vợ thực dụng, thông minh và kiên nhẫn, luôn đứng phía sau để đảm bảo mọi thứ vận hành ổn thỏa.
Khi Set giết Osiris và xé xác ném khắp nơi, phản ứng của Isis không phải khóc lóc đầu hàng mà là bắt tay vào làm việc ngay lập tức. Bà cùng người em gái Nephthys đi tìm từng mảnh thịt của chồng, mặc dù Nephthys là vợ của Set. Sau khi gom đủ các mảnh, bà dùng vải linen quấn lại và đọc thần chú hồi sinh. Đây là lần đầu tiên trong thần thoại Ai Cập một xác chết được ướp và hồi sinh, và Osiris sau đó trở thành nguyên mẫu của toàn bộ nghi lễ ướp xác Ai Cập.
Nhưng phép thuật phức tạp nhất của bà xảy ra trước đó khi bà tìm lại được chiếc quan tài chứa xác Osiris ở Byblos. Trong thời gian ẩn náu tại cung điện Byblos dưới dạng người hầu, bà chăm sóc đứa con trai nhỏ của nhà vua. Mỗi đêm bà đặt đứa bé vào lửa để đốt đi phần người của nó và ban cho nó sự bất tử, trong khi bà hóa thành chim én bay vòng quanh chiếc cột chứa xác chồng. Đây là hình ảnh kỳ lạ và ám ảnh nhất trong toàn bộ thần thoại Isis.
Khi hoàng hậu Byblos phát hiện con mình đang bị đặt trong lửa, bà hét lên kinh hãi. Bà không biết rằng mình vừa ngắt bỏ quá trình bất tử của đứa con. Isis tức giận hiện nguyên hình, đòi lại chiếc cột và xác chồng.
Câu chuyện nổi tiếng nhất về trí tuệ của Isis liên quan đến thần Ra. Isis muốn biết tên thật bí mật của Ra, vì ai biết tên thật của thần sẽ có quyền năng đối với vị thần đó. Ra già đi và thỉnh thoảng nước bọt của ngài rớt xuống đất. Isis lấy đất pha với nước bọt đó nặn thành con rắn và đặt trên đường Ra đi thường ngày. Con rắn cắn Ra. Không ai trong thiên đình có thể chữa trị vết thương đó ngoài Isis. Bà đồng ý chữa nhưng với điều kiện Ra phải nói tên thật của mình vào tai bà. Ra đau đớn không thể chịu được, đành nói. Isis chữa khỏi vết thương và từ đó trở thành vị thần quyền năng nhất vì bà biết tên thật của cả thần Mặt Trời.
Isis không chỉ được thờ ở Ai Cập. Khi người Hy Lạp và La Mã tiếp xúc với văn hóa Ai Cập, họ ngay lập tức yêu thích bà. Đền thờ Isis mọc lên khắp đế chế La Mã, từ Rome đến London. Người La Mã đồng nhất bà với Demeter, Aphrodite và nhiều nữ thần khác. Đây là điều rất hiếm gặp trong lịch sử tôn giáo cổ đại, một nữ thần của một dân tộc được các dân tộc khác tự nguyện tiếp nhận và thờ phụng không kém phần nhiệt thành.
Hình ảnh Isis ngồi cho con bú, ôm Horus nhỏ vào lòng, được nhiều học giả coi là một trong những nguồn cảm hứng trực tiếp cho hình ảnh Đức Mẹ Maria và Chúa Giêsu Hài Đồng trong nghệ thuật Kitô giáo sơ khai. Một bà mẹ ôm đứa con thần thánh, hình ảnh đó vượt qua mọi ranh giới văn hóa và tôn giáo.
