Trong thần điện Ai Cập có một vị nữ thần ít được nhắc đến hơn Isis hay Hathor, nhưng lại có mặt ở khắp nơi theo một cách âm thầm hơn. Không có ngôi đền nào xây lên mà không cần đến bà. Không có kỷ lục nào của Pharaoh được ghi lại mà không qua tay bà. Bà là Seshat, nữ thần của chữ viết, đo lường và lưu giữ tri thức.
Tên Seshat trong tiếng Ai Cập có nghĩa đơn giản là “nữ thư ký”. Đây là cái tên mô tả chính xác nhất công việc của bà trong vũ trụ Ai Cập. Trong khi Thoth là thần trí tuệ và chữ viết nhưng còn bận rất nhiều việc khác, Seshat chuyên tâm vào một việc duy nhất: ghi chép và đo đạc. Bà được xem là vợ hoặc con gái của Thoth tùy theo từng thời kỳ, nhưng dù quan hệ là gì, bà hoàn toàn đứng vững bằng năng lực của chính mình.
Hình dạng của Seshat rất dễ nhận. Bà mặc váy da báo, đội trên đầu một ngôi sao bảy cánh. Ngôi sao đó đôi khi có thêm hai cái sừng cong hoặc một lưỡi liềm bên trên. Da báo không phải trang phục ngẫu nhiên. Người Ai Cập tin rằng khi mặc da thú, người ta hấp thụ sức mạnh của con thú đó. Báo là loài thú nhanh nhẹn, sắc bén và khó bắt gặp, giống như sự thật được ghi lại trong văn bản. Tay bà thường cầm cành cọ có khía, biểu tượng của việc đếm thời gian.
Công việc quan trọng nhất của Seshat là nghi lễ “Kéo Dây” khi bắt đầu xây một ngôi đền mới. Nghi lễ này không phải tượng trưng. Đây là bước kỹ thuật thực sự quan trọng nhất trong toàn bộ quá trình xây dựng. Seshat và Pharaoh cùng nhau dùng dây và cọc để xác định hướng của ngôi đền theo vị trí các vì sao. Người Ai Cập tin rằng đền thờ phải được căn chỉnh chính xác với thiên văn thì mới đúng theo ý thần linh và mới có thể kết nối hai cõi trời đất. Sai một chút là toàn bộ ngôi đền bị coi là vô hiệu về mặt thiêng liêng. Seshat đảm bảo điều đó không xảy ra.
Ngoài xây dựng, Seshat còn là người lưu giữ lịch sử của các Pharaoh. Trong các đền thờ, người ta thường khắc hình ảnh bà đang ngồi trên cành cọ, tay ghi chép số năm trị vì, số tù binh bắt được, số gia súc kiểm đếm, số chiến thuyền thu về. Tất cả những thứ đó phải được ghi vào sách thần linh để tồn tại mãi mãi. Bà còn ghi tên Pharaoh lên cây Ished, một loại cây thiêng theo truyền thuyết mà danh sách tên khắc trên đó sẽ tồn tại bất diệt.
Seshat không có đền thờ riêng. Đây là điều lạ nhưng cũng rất hợp lý với bản chất của bà. Thay vì ngồi một chỗ để người ta đến thờ phụng, bà có mặt ở mọi đền thờ trong vai trò người đặt nền móng. Bà là nền tảng ẩn dưới từng công trình. Bà được gọi là “Chủ Nhân Của Ngôi Nhà Sách”, người cai quản thư viện của thần thánh nơi lưu giữ toàn bộ tri thức của vũ trụ.
Điều thú vị là Seshat cũng giữ sổ về tuổi thọ của từng Pharaoh. Khi một vị vua lên ngôi, Seshat và Thoth cùng ghi vào sổ số năm ngài sẽ được sống và trị vì. Không ai thay đổi được con số đó. Đây là cách người Ai Cập giải thích tại sao kể cả Pharaoh quyền lực nhất cũng phải chết, vì số phận đã được ghi vào sách từ ngày đầu tiên.
