Nanna – Nữ Thần Bi Thương Bên Cạnh Thần Baldr

0
2052

Nanna là một nữ thần trong thần thoại Bắc Âu, thường được nhớ đến với vai trò vợ của Baldr, vị thần ánh sáng, vẻ đẹp và sự trong sạch. Nếu Baldr là một trong những vị thần được yêu mến nhất Asgard, thì Nanna lại là nhân vật đứng trong bóng bi kịch của ông. Nàng không có nhiều chiến công, không cầm vũ khí nổi tiếng, cũng không xuất hiện dày đặc như Freyja, Frigg hay Hel. Nhưng câu chuyện của Nanna vẫn đáng chú ý vì nàng gắn với một trong những cái chết quan trọng nhất thần thoại Bắc Âu: cái chết của Baldr, sự kiện báo trước bóng tối đang tiến gần đến Ragnarök.

Trong các nguồn Bắc Âu, Nanna thường được gọi là Nanna Nepsdóttir, nghĩa là Nanna, con gái của Nepr. Nàng là vợ của Baldr và là mẹ của Forseti, vị thần gắn với công lý, hòa giải và phán quyết công bằng. Gia đình này có một vị trí khá đặc biệt trong Asgard. Baldr nổi tiếng vì đẹp đẽ, hiền lành và gần như không ai ghét ông. Forseti lại được xem là vị thần giải quyết tranh chấp. Còn Nanna, dù ít được kể riêng, lại nằm ở trung tâm của một gia đình tượng trưng cho sự sáng sủa, hòa bình và trật tự. Chính vì thế, cái chết của nàng càng làm câu chuyện Baldr trở nên nặng nề hơn.

Bi kịch bắt đầu khi Baldr liên tục gặp những giấc mơ báo trước cái chết. Mẹ ông, nữ thần Frigg, lo sợ nên bắt mọi vật trong thế giới thề rằng sẽ không làm hại Baldr. Đá, kim loại, cây cối, bệnh tật, thú vật và nhiều thứ khác đều được yêu cầu giữ lời thề. Chỉ có cây tầm gửi bị bỏ qua vì quá nhỏ bé và tưởng như vô hại. Loki phát hiện ra điểm yếu này, rồi dùng nó để sắp đặt cái chết của Baldr. Hắn đưa một nhành tầm gửi cho Höðr, người anh em mù của Baldr, và hướng dẫn ông ném về phía Baldr trong trò chơi của các vị thần. Nhành cây nhỏ bé ấy đâm trúng Baldr và giết chết ông.

Khi Baldr chết, cả Asgard rơi vào đau buồn. Nhưng Nanna là người chịu cú sốc nặng nhất. Trong Prose Edda, khi thi thể Baldr được đặt lên con thuyền tang lễ Hringhorni, Nanna đau đớn đến mức gục xuống và chết vì buồn. Thi thể nàng được đặt lên thuyền cùng Baldr, để cả hai cùng đi vào ngọn lửa tang lễ. Đây là một trong những cảnh tang thương nhất của thần thoại Bắc Âu. Nanna không bị giết bởi vũ khí, không bị nguyền rủa, cũng không chết trong chiến trận. Nàng chết vì không chịu nổi mất mát. Điều này làm nàng khác với nhiều nhân vật Bắc Âu vốn thường gắn với chiến đấu, máu và danh dự.

Sau đó, thần Hermóðr được Frigg cử xuống Hel để xin nữ thần Hel thả Baldr trở về. Tại cõi chết, Hermóðr nhìn thấy Baldr đang ngồi ở vị trí danh dự, và Nanna vẫn ở bên cạnh chồng. Chi tiết này rất quan trọng, vì nó cho thấy cái chết không tách rời hai người. Ngay cả khi đã rời khỏi Asgard, Nanna vẫn gắn với Baldr trong thế giới của người chết. Trước khi Hermóðr trở về, Baldr gửi lại chiếc nhẫn Draupnir cho Odin, còn Nanna gửi quà cho Frigg và Fulla. Những món quà ấy làm hình ảnh Nanna trở nên dịu hơn: giữa cõi chết, nàng vẫn nhớ đến những người còn sống.

Một điều thú vị là Nanna không chỉ có một phiên bản. Trong Gesta Danorum của Saxo Grammaticus, Nanna không phải nữ thần mà là một công chúa phàm trần, con gái vua Gevar. Ở phiên bản này, Baldr và Höðr không còn là hai anh em trong bi kịch tôn giáo, mà trở thành hai đối thủ tranh giành tình yêu của Nanna. Nanna yêu Höðr, còn Baldr say mê nàng nhưng bị từ chối. Dị bản này làm nhân vật Nanna chủ động hơn nhiều. Nàng không chỉ là người vợ đau buồn của Baldr, mà là người phụ nữ có lựa chọn riêng, từ chối một bán thần để đi theo người mình yêu.

Chính sự khác biệt giữa hai phiên bản khiến Nanna đáng chú ý. Trong Edda, nàng là hình ảnh của tình yêu chung thủy và nỗi đau mất chồng. Trong Saxo, nàng là nguyên nhân của cuộc đối đầu giữa Baldr và Höðr, đồng thời là người không khuất phục trước sự theo đuổi của một nhân vật có dòng máu thần linh. Một bên là Nanna bi thương, một bên là Nanna có ý chí. Cả hai đều cho thấy nàng không chỉ là cái tên phụ trong câu chuyện của Baldr.

Nanna vì vậy là một nhân vật ít xuất hiện nhưng không hề vô nghĩa. Nàng đại diện cho phần lặng hơn của thần thoại Bắc Âu: tình yêu, tang lễ, mất mát và ký ức sau cái chết. Trong một thế giới đầy thần chiến binh, sói khổng lồ, rồng độc và ngày tận thế, Nanna nhắc rằng bi kịch không phải lúc nào cũng đến bằng tiếng gươm. Đôi khi, nó đến bằng sự im lặng của một người ngã xuống bên cạnh người mình yêu.