Trong hệ thống thần linh Tứ Phủ của người Việt, có những vị Chúa Bà được thờ với tên gọi rõ ràng và thần tích riêng biệt như Chúa Đệ Nhất Tây Thiên hay Chúa Đệ Nhị Nguyệt Hồ. Nhưng có một vị Chúa Bà không gắn với một vùng đất hay một ngôi đền cụ thể nào, bởi vì phạm vi của bà rộng hơn tất cả: đó là Chúa Bản Cảnh, người được trao nhiệm vụ cai quản bản cảnh ngũ phương trong trời đất.
Theo truyền thuyết được lưu giữ trong các bản văn hầu đồng, Chúa Bản Cảnh vốn là Bạch Hoa Công Chúa trên thiên đình. Vì một lý do được gọi là “trích giáng”, tức là bị đày xuống trần để thực hiện sứ mệnh cụ thể, bà đầu thai vào nhà họ Vũ ở cửa Cấm Giang, vùng đất nay thuộc Hải Phòng. Không giống những vị chúa bà khác gắn bó với một vùng sơn lâm hay một dòng sông, Chúa Bản Cảnh được giao cai quản bản cảnh ngũ phương, tức là toàn bộ không gian chia theo năm hướng trung, đông, tây, nam, bắc. Bà là vị thần hiện diện ở khắp mọi nơi, tại bất cứ mảnh đất nào con người sinh sống và thờ tự.
Vị trí đó mang một ý nghĩa đặc biệt trong cách người Việt quan niệm về không gian tâm linh. Bản cảnh không chỉ là vùng đất vật lý mà còn là cõi thiêng bao bọc xung quanh một cộng đồng, nơi mọi sự kiện quan trọng của con người từ sinh, lão, bệnh, tử đến đình đám lễ hội đều diễn ra dưới sự chứng giám của thần linh. Chúa Bản Cảnh vì vậy không phải thần của riêng một địa phương mà là người giám sát toàn bộ cõi nhân gian, đảm bảo trật tự thiêng liêng luôn được duy trì.
Khi ngự đồng, Chúa Bản Cảnh có nét khác biệt rõ ràng so với các giá chúa khác. Bà có khi mặc toàn bộ màu trắng, có khi chỉ phủ chiếc khăn phủ diện màu đỏ làm khăn choàng, tạo ra sự kết hợp giữa hai sắc màu trắng và đỏ vốn đại diện cho sự thuần khiết và quyền uy. Lễ vật dâng bà là bộ nón hài và đĩa hoa trắng. Trong các đàn mã mở phủ, nhất thiết phải có một cỗ xe trắng dâng riêng cho Chúa Bà, điều ít vị thần nào trong hệ thống Tứ Phủ được đặc cách như vậy.
Đền chính thờ Chúa Bản Cảnh là Đền Cấm tại phố Cấm, đường Lê Lợi, Hải Phòng, nơi tương truyền gắn liền với vùng đất cửa Cấm Giang nơi bà đầu thai. Khác với những ngôi đền thờ Mẫu lớn thu hút hàng vạn người hành hương mỗi năm, đền Chúa Bản Cảnh mang vẻ trầm mặc và gần gũi hơn, phù hợp với bản chất của một vị thần hiện diện âm thầm trong mọi góc khuất của đời sống người dân thay vì ngự trên ngôi cao cách biệt.
Điều thú vị là Chúa Bản Cảnh không nằm trong ba vị Chúa Mường chính thống gồm Đệ Nhất Tây Thiên, Đệ Nhị Nguyệt Hồ và Đệ Tam Lâm Thao, nhưng lại được hầu trong nhiều điện thờ Tứ Phủ như một giá riêng biệt. Sự có mặt của bà phản ánh tính linh hoạt và bao dung của tín ngưỡng thờ Mẫu người Việt, nơi hệ thống thần linh không bao giờ đóng khung cứng nhắc mà luôn mở ra để tiếp nhận thêm những vị thần phù hợp với nhu cầu tâm linh của từng cộng đồng, từng vùng đất. Và với một vị thần được giao cai quản ngũ phương thiên địa, không có ranh giới nào là quá rộng để bà không với tới.
