Indra – Vị thần sấm sét và mưa giông trong văn hóa Ấn Độ

0
2375

Ít có vị thần nào trong lịch sử tín ngưỡng nhân loại trải qua hành trình từ đỉnh cao xuống đáy sâu rõ ràng như Indra. Trong Rigveda, ngài là vị thần được nhắc đến nhiều nhất, xuất hiện trong hơn một phần tư tổng số 1.028 bài thánh ca. Hàng nghìn năm sau, ngài trở thành nhân vật bị châm biếm trong kinh Phật và bị Krishna công khai hạ nhục trước mặt cả làng. Câu chuyện của Indra là câu chuyện về quyền lực và sự kiêu ngạo, một bài học mà Hindu giáo kể đi kể lại qua nhiều thế kỷ.

Trong thời Vệ Đà, Indra là trung tâm của mọi thứ. Ngài là vua của các Deva, cai quản thiên đình Svarga từ kinh thành Amaravati, nắm trong tay vũ khí Vajra, chiếc chùy sấm sét được rèn từ xương của thánh nhân Dadhichi. Không có gì bí ẩn về nguồn gốc quyền lực của ngài: Indra là thần mưa, và trong một nền văn minh nông nghiệp phụ thuộc hoàn toàn vào mùa mưa, vị thần nắm mưa là vị thần nắm tất cả.

Trận chiến vĩ đại nhất và được kể lại nhiều nhất của Indra là cuộc đối đầu với ác quỷ Vritra. Vritra là con rắn khổng lồ, thần của hạn hán, đã giam cầm toàn bộ nguồn nước trên thế giới trong cơ thể mình. Sông ngòi cạn kiệt, đồng ruộng nứt nẻ, người và vật chết khát. Không vị thần nào dám tiếp cận Vritra. Indra uống cạn biển soma, nước thần thánh ban sức mạnh vô hạn, rồi một mình bay đến hang của Vritra. Một nhát Vajra duy nhất xé toạc thân rắn. Nước trào ra khắp nơi. Mưa đổ xuống. Đó là lúc Indra trở thành vị cứu tinh của cả thế giới, và cái tên Vritrahan, kẻ giết Vritra, trở thành danh hiệu bất tử của ngài.

Nhưng từ thời Puranic về sau, hình tượng Indra thay đổi theo chiều hướng không ai mong muốn. Những câu chuyện về ngài ngày càng xoay quanh sự kiêu ngạo, ham muốn và những quyết định tồi tệ. Ngài ngoại tình với vợ của thánh nhân Gautama bằng cách giả dạng chồng bà, và bị thánh nhân nguyền rủa ngàn vết thương. Ngài trở nên hoang đàng, say sưa soma, và đưa ra những quyết định mà các vị thần cấp dưới phải liên tục sửa chữa hậu quả.

Câu chuyện đánh dấu sự thất bại chính thức của Indra diễn ra trong Bhagavata Purana. Từ xa xưa, người dân làng Gokula hàng năm tổ chức lễ cúng Indra để cầu mưa. Krishna thuyết phục họ dừng lại, vì chính vùng núi Govardhana mới là thứ nuôi sống gia súc, không phải Indra. Người dân nghe theo. Indra nổi giận, phái mưa bão xuống xối xả suốt bảy ngày bảy đêm nhằm trừng phạt. Krishna bình tĩnh dùng một ngón tay nhấc cả ngọn núi Govardhana lên như chiếc ô khổng lồ, che chắn cho cả làng và đàn gia súc. Khi mưa tạnh, Indra tự mình xuống và cúi đầu trước Krishna, thừa nhận ngài đã sai.

Từ đó Indra không còn là vua thực sự của thiên đình nữa. Ngài vẫn giữ danh hiệu nhưng quyền lực thực sự đã chuyển sang Trimurti. Ngài trở thành một trong tám Dikpala, các thần canh giữ tám phương, đảm nhiệm phương Đông, một vị trí danh dự nhưng không còn tối thượng. Trong kinh Phật giáo, ngài thậm chí đôi khi bị mô tả như một nhân vật buồn cười, kiêu ngạo nhưng vô dụng.

Indra là Zeus hay Thor của Ấn Độ, và như các vị thần bão tố đồng dạng ở Hy Lạp hay Norse, số phận của ngài phản ánh một thực tế phổ quát: những vị thần của sức mạnh vũ lực và thiên nhiên nguyên thủy thường nhường chỗ cho những vị thần của triết học và chiều sâu tâm linh khi nền văn minh trưởng thành.