Horus là vị thần được thờ phụng lâu dài nhất trong lịch sử Ai Cập cổ đại. Từ trước khi các triều đại Pharaoh xuất hiện cho đến khi Ai Cập bị La Mã chiếm, suốt hơn ba nghìn năm, hình ảnh người đầu chim ưng với đôi mắt sắc bén không bao giờ vắng mặt trong đền thờ, tranh vẽ và bùa hộ mệnh của người Ai Cập. Không có vị thần nào khác ở lại lâu như vậy.
Tên Horus trong tiếng Ai Cập cổ có nghĩa là “kẻ ở trên cao”. Ngài mang hình dạng chim ưng vì chim ưng là sinh vật bay cao nhất mà người Ai Cập biết đến, đôi mắt của nó có thể nhìn thấy con mồi từ hàng trăm mét trên không trung. Đó là biểu tượng hoàn hảo cho một vị thần bầu trời và quyền lực hoàng gia.
Câu chuyện quan trọng nhất về Horus bắt đầu từ cái chết của cha ngài. Osiris, vua của các thần và người cai trị Ai Cập, bị người em trai Set giết chết trong cơn ghen tức. Set không chỉ giết Osiris mà còn xé xác ra và ném các mảnh khắp nơi để đảm bảo không ai có thể hồi sinh ông. Isis, vợ của Osiris và mẹ của Horus, đi tìm từng mảnh thịt của chồng, ghép lại và dùng phép thuật hồi sinh ông đủ lâu để thụ thai. Horus được sinh ra sau đó, đứa con của người cha đã chết.
Isis nuôi Horus trong vùng đầm lầy bí mật của Nile Delta, giấu ngài khỏi Set. Khi lớn lên, Horus đòi lại ngai vàng của cha. Cuộc chiến giữa Horus và Set kéo dài hàng chục năm theo thần thoại, trải qua vô số trận đánh trên cạn, dưới nước và trên không. Hai người thay nhau biến thành hà mã chiến đấu dưới sông Nile. Trong một trận, Set móc mất mắt trái của Horus. Trong trận khác, Horus cắt đứt tinh hoàn của Set.
Mắt trái của Horus, được gọi là Mắt Udjat hay Mắt Horus, sau này trở thành biểu tượng nổi tiếng nhất của Ai Cập cổ đại. Thần Thoth tìm lại mắt bị mất và chữa lành nó. Từ đó mắt trở thành biểu tượng của sự chữa lành, bảo vệ và sự phục hồi. Ngư dân vẽ Mắt Horus lên thuyền để tránh tai nạn. Người ta đeo bùa Mắt Horus để chống tà. Xác ướp được đặt bùa Mắt Horus trong quan tài để bảo vệ người chết trên hành trình sang thế giới bên kia.
Cuộc tranh chấp giữa Horus và Set được đưa ra trước tòa án của các thần, với Thần Ra làm chủ tọa. Phiên xử kéo dài 80 năm theo thần thoại. Cuối cùng Osiris, từ cõi chết, gửi thư lên đe dọa sẽ sai ác thần lên làm loạn nếu con trai ngài không được trả lại ngai vàng. Hội đồng thần linh đồng ý. Horus được công nhận là Pharaoh hợp pháp của Ai Cập, Set bị đày xuống sa mạc.
Từ đó mỗi Pharaoh sống đều được xem là hóa thân của Horus. Khi vị vua đó chết đi, ngài trở thành Osiris. Khi người con kế vị lên ngôi, người con đó trở thành Horus mới. Vòng lặp đó, cha chết thành Osiris, con kế vị thành Horus, tạo ra sự liên tục thiêng liêng của quyền lực qua hàng nghìn năm.
Đền thờ Horus tại Edfu, xây vào thời Ptolemy khoảng hai trăm năm trước Công nguyên, là ngôi đền được bảo tồn tốt nhất còn lại ở Ai Cập. Trên tường đền khắc đầy đủ câu chuyện về cuộc chiến giữa Horus và Set. Ngày nay mỗi năm hàng triệu khách du lịch đến đây, nhìn lên những bức phù điêu và thấy đôi mắt chim ưng nhìn xuống từ trên cao, vẫn sắc bén như ngày nào.
