Henry Jekyll là nhân vật chính trong tiểu thuyết ngắn “Strange Case of Dr Jekyll and Mr Hyde” của nhà văn Robert Louis Stevenson, xuất bản năm 1886. Đây là một trong những nhân vật nổi tiếng nhất của dòng văn học kinh dị phương Tây, dù bản thân Jekyll không phải quái vật theo kiểu Dracula, Frankenstein hay Người Sói. Ông là một bác sĩ, một nhà khoa học và một quý ông có địa vị trong xã hội London. Điều khiến câu chuyện của Jekyll trở nên đáng nhớ là ông không bị quái vật tấn công, cũng không bị lời nguyền biến đổi. Ông tự biến mình thành vấn đề.
Trong mắt người ngoài, Henry Jekyll là người đáng kính. Ông giàu có, học rộng, có danh tiếng và được xem là một thành viên tử tế của xã hội. Nhưng Jekyll có một nỗi ám ảnh riêng: ông tin rằng trong mỗi con người luôn tồn tại hai phần đối nghịch, một phần tốt đẹp và một phần xấu xa. Thay vì chỉ cố gắng kiềm chế phần xấu như người bình thường, ông muốn dùng khoa học để tách hẳn hai phần đó ra. Đây là điểm làm nhân vật này khác biệt. Jekyll không đơn giản là người tốt bị hoàn cảnh đẩy vào bi kịch. Ông là người có trí tuệ, có điều kiện, nhưng lại muốn tìm một con đường để sống hai mặt mà không phải chịu hậu quả.
Sau nhiều thí nghiệm, Jekyll tạo ra một loại thuốc có thể biến ông thành Edward Hyde. Hyde không phải một người hoàn toàn xa lạ. Hắn chính là phần tối trong Jekyll được trao cơ thể riêng. Khi là Hyde, Jekyll không còn giữ vẻ ngoài đạo mạo của một bác sĩ. Hyde nhỏ hơn, xấu hơn, thô bạo hơn và khiến người khác khó chịu ngay từ cái nhìn đầu tiên. Stevenson không mô tả Hyde như một con quỷ có hình dạng rõ ràng, mà để người đọc cảm nhận hắn như một thứ gì đó lệch chuẩn, méo mó và nguy hiểm. Điều này làm Hyde đáng sợ theo cách rất đời: hắn không cần có nanh vuốt, chỉ cần không còn lương tâm.
Ban đầu, Jekyll xem phát minh của mình như một lối thoát. Khi là Jekyll, ông vẫn giữ được danh tiếng. Khi là Hyde, ông có thể làm những việc bẩn thỉu mà xã hội không gắn trực tiếp với tên tuổi Henry Jekyll. Đây là chi tiết quan trọng nhất của nhân vật. Jekyll không vô tội hoàn toàn. Ông không chỉ là nạn nhân của khoa học, mà còn là người chủ động dùng khoa học để che giấu ham muốn của mình. Ông muốn phần tốt được xã hội tôn trọng, còn phần xấu được tự do hành động trong bóng tối.
Nhưng càng sử dụng thuốc, Jekyll càng mất quyền kiểm soát. Hyde không còn là lớp mặt nạ ông có thể đeo vào rồi tháo ra tùy ý. Hắn bắt đầu mạnh hơn, xuất hiện nhiều hơn và dần chiếm lấy cuộc sống của Jekyll. Đây là điểm khiến câu chuyện không chỉ là truyện kinh dị, mà còn giống một lời cảnh báo về thói quen xấu, nghiện ngập và sự tự lừa dối. Khi một người liên tục nuôi dưỡng phần tệ nhất của mình, đến một lúc phần đó sẽ không còn chịu nằm yên.
Một hiểu lầm phổ biến là xem Jekyll và Hyde như câu chuyện về “đa nhân cách” theo nghĩa y học hiện đại. Thực ra, tác phẩm không nói chính xác về bệnh lý đó. Nó nói nhiều hơn về đạo đức, sự giả tạo và áp lực xã hội. Bối cảnh London thời Victoria rất coi trọng danh dự, lễ nghi và hình ảnh bên ngoài. Một quý ông có thể được kính trọng trước công chúng, nhưng đời sống riêng lại đầy bí mật. Jekyll chính là hình ảnh phóng đại của kiểu người đó: bên ngoài lịch sự, bên trong có những ham muốn không dám thừa nhận.
Vì vậy, Henry Jekyll nổi tiếng không chỉ vì ông tạo ra Mr. Hyde, mà vì ông chạm vào một nỗi sợ rất gần với con người: nếu có cách làm điều xấu mà không ai biết, liệu ta có còn giữ được đạo đức không? Câu chuyện của ông tồn tại đến nay vì nó không phụ thuộc vào quái vật có thật hay không. Nó nói về phần tối trong mỗi người, về cái giá của việc sống hai mặt, và về sai lầm khi nghĩ rằng ta có thể tách tội lỗi ra khỏi bản thân rồi phủi tay như không liên quan.
