Người Đàn Bà Nấu Canh Từ Nước Mắt Của Cả Đời Người
Trong toàn bộ bộ máy quan liêu của âm phủ Trung Hoa, với Thập Điện Diêm Vương, Ngưu Đầu Mã Diện, Hắc Bạch Vô Thường và hàng trăm quan chức quỷ thần lớn nhỏ, chỉ có một nhân vật không cầm vũ khí, không phán xét tội phước, không hù dọa ai. Đó là Mạnh Bà, bà lão ngồi bên Vọng Hương Đài với nồi canh không bao giờ cạn.
Theo sách Ngọc Lịch Sao Truyện, Mạnh Bà tên thật là Mạnh Nguyệt Nương, sống vào thời Tây Hán. Bà xuất thân khuê các, từ nhỏ học kinh Nho, lớn lên chuyên tâm niệm Phật, suốt đời không nghĩ đến chuyện hôn nhân hay danh lợi. Nhờ đạo hạnh thuần khiết, bà tu luyện đến năm tám mươi mốt tuổi mà trông vẫn như thiếu nữ, người đời gọi bà là Mạnh Bà A Nãi. Cuối cùng bà đắc đạo thành tiên và được Ngọc Hoàng giao xuống âm phủ trông coi một việc mà không ai khác có thể làm được: đảm bảo không một linh hồn nào mang ký ức cũ sang kiếp mới.
Lý do Ngọc Hoàng cần người trông việc này là vì vào thời Đông Hán, nhiều người trần gian bắt đầu nhớ được tiền kiếp. Thiên cơ bị tiết lộ, nhân quả bị xáo trộn, oán thù từ kiếp trước theo sang kiếp sau không dứt. Vòng luân hồi vì vậy mà mất đi ý nghĩa thanh lọc của nó. Mạnh Bà nhận nhiệm vụ, xuống Vọng Hương Đài bên bờ sông Vong Xuyên và ở đó từ đó cho đến mãi mãi.
Nồi canh bà nấu không dùng nguyên liệu thông thường. Theo một dị bản đẹp nhất trong những dị bản được lưu truyền, canh Mạnh Bà được nấu từ tám loại nước mắt của đời người: lệ lúc còn sống, lệ lúc già, lệ khi khổ đau, lệ của hối tiếc, lệ tương tư, lệ bệnh tật, lệ biệt ly, và lệ đau lòng. Đó là toàn bộ sinh khổ bệnh lão của một kiếp người được cô đọng thành một bát canh. Canh có năm vị: ngọt, đắng, cay, mặn, chua, tương ứng với hỷ nộ ái ố của cõi trần. Uống một hơi là quên hết.
Không một linh hồn nào được phép từ chối. Nếu cố tình né tránh thì móc sắt cắm chân, đồng nấu chảy đổ vào miệng cho đến khi canh trôi xuống dạ dày. Vì thế không ai thoát được Mạnh Bà, dù là anh hùng hay kẻ ti tiện, dù yêu thương đến mấy hay thù hận đến đâu.
Có một dị bản khác lãng mạn hơn kể rằng Mạnh Bà từng có mối tình sâu đậm nhưng không thành. Bà chọn cách tự mình quên đi trước, rồi từ đó nguyện giúp người khác cũng làm điều tương tự. Không rõ dị bản này xuất hiện từ bao giờ, nhưng nó giải thích tại sao hình tượng Mạnh Bà trong thơ ca và phim ảnh hiện đại thường mang vẻ không phải hung thần mà là người từng đau, từng yêu, và đã học được cách buông.
Có một chi tiết ít được nhắc đến: những linh hồn bị Mạnh Bà đánh dấu đặc biệt khi chuyển sinh, theo truyền thuyết, sẽ sinh ra với má lúm đồng tiền hoặc nốt ruồi trước ngực. Những người đó sẽ tiếp tục tìm kiếm tiền duyên chưa trọn, hoàn thành điều mà kiếp trước chưa xong. Tức là ngay cả Mạnh Bà cũng không xóa được tất cả, chỉ là xóa phần đủ để con người có thể bắt đầu lại mà không bị nghiền nát bởi trọng lượng của quá khứ.
Đó có lẽ là lý do hình tượng này trường tồn đến vậy. Mạnh Bà không phải thần của cái chết mà là thần của sự khởi đầu. Bà ngồi ở điểm cuối của một kiếp người và điểm đầu của kiếp sau, trao cho mỗi linh hồn thứ quý giá nhất mà người sống không bao giờ có được: một trang giấy trắng.
