Trước khi có đất, trước khi có trời, trước khi có thần thánh và con người, người Ai Cập cổ đại tin rằng vũ trụ chỉ là một đại dương đen tối vô tận. Không phải biển nước thông thường mà là thứ gì đó không có hình dạng, không có ranh giới, không có trên không có dưới, không có sáng không có tối. Thứ đó có tên là Nun.
Nun không phải thần. Nun là trạng thái. Đó là sự hỗn mang nguyên thủy trước khi mọi thứ bắt đầu, tiềm năng của mọi khả năng chưa được thực hiện. Trong Nun không có gì xảy ra. Không có thời gian, không có chuyển động, chỉ là sự tĩnh lặng vô hạn của nước và bóng tối.
Rồi một cái gì đó thay đổi.
Từ trong lòng Nun, một mảnh đất nhỏ trồi lên. Người Ai Cập gọi nó là Benben, mảnh đất đầu tiên. Đây không phải một hòn đảo bình thường mà là hạt nhân của toàn bộ vũ trụ sẽ hình thành về sau. Chỉ là một mô đất nhỏ nhô lên giữa đại dương vô tận, nhưng sự xuất hiện của nó là phép màu lớn nhất trong lịch sử vũ trụ vì nó là thứ đầu tiên tồn tại dưới dạng vật chất thực sự.
Và trên mảnh đất đó, thần Atum xuất hiện.
Atum không được ai tạo ra. Ngài tự tạo ra chính mình, một điều nghe có vẻ vô lý nhưng lại là cách người Ai Cập cổ hiểu về nguồn gốc của ý thức. Phải có thứ gì đó đầu tiên, và thứ đầu tiên đó không thể do ai khác tạo ra. Atum đứng trên Benben giữa đại dương Nun, nhìn xung quanh và chỉ thấy bóng tối.
Ngài bắt đầu tạo ra.
Cách Atum tạo ra các thần đầu tiên được các văn bản ghi theo nhiều dị bản khác nhau. Một số bản nói ngài nhổ nước bọt ra. Một số bản khác nói ngài hắt hơi. Phiên bản thẳng thắn nhất ghi ngài tự thủ dâm. Kết quả đều như nhau. Từ trong cơ thể ngài xuất hiện hai thần đầu tiên: Shu, thần không khí, và Tefnut, nữ thần độ ẩm. Cặp đôi này là cần thiết trước khi bất cứ thứ gì khác có thể tồn tại. Không khí để thở, độ ẩm để duy trì sự sống. Đây là bước đầu tiên biến hỗn mang thành trật tự.
Shu và Tefnut lớn lên rồi sinh ra Geb và Nut. Geb là thần đất, Nut là nữ thần bầu trời. Ban đầu Geb và Nut ôm chặt lấy nhau vì họ là anh em sinh đôi và không muốn chia lìa. Shu phải can thiệp, nhấc Nut lên cao tạo thành bầu trời, còn Geb nằm xuống làm mặt đất. Đó là lúc trời và đất chính thức tách nhau ra, và khoảng không gian giữa hai người là nơi mọi thứ sẽ tồn tại.
Geb và Nut sinh ra bốn người con: Osiris, Isis, Set và Nephthys. Tám vị thần đó cộng với Atum tạo thành Ennead, Cửu Thần của Heliopolis, nền tảng thần học của toàn bộ Ai Cập.
Atum sau này hòa nhập với Ra thần Mặt Trời thành Ra-Atum, và mỗi buổi sáng khi mặt trời mọc lên khỏi đường chân trời phía đông, người Ai Cập nhìn thấy sự tái hiện của khoảnh khắc nguyên thủy đó, khi Atum lần đầu tiên xuất hiện trên Benben giữa đại dương Nun. Bình minh không chỉ là buổi sáng. Đó là sự sáng tạo được lặp lại mỗi ngày.
Điều hay nhất của thần thoại này là cách nó kết nối trực tiếp với cuộc sống thực của người Ai Cập. Mỗi năm khi lũ Nile dâng lên, nước bao phủ toàn bộ đồng bằng. Rồi khi nước rút, những mô đất đen nhô lên giữa biển bùn, và trên đó lúa bắt đầu mọc. Người nông dân Ai Cập nhìn cảnh đó và thấy ngay câu chuyện của Benben trồi lên từ Nun. Đất nước của họ không chỉ được sáng tạo một lần trong thần thoại mà được sáng tạo lại mỗi năm một lần, đúng theo nhịp của dòng sông.
Người ta tin rằng Benben ban đầu được thờ tại Heliopolis, thành phố của thần Mặt Trời ở khu vực Cairo ngày nay. Sau đó đỉnh nhọn hình nón của Benben trở thành mẫu thiết kế cho đỉnh các cột trụ và mũi kim tự tháp. Mỗi khi một kim tự tháp được xây xong và đặt tảng đá cuối cùng lên đỉnh, người Ai Cập tin rằng đỉnh đó chạm đến nơi thần Ra xuất hiện lần đầu tiên. Đó là lý do kim tự tháp không phải chỉ là lăng mộ mà là bản sao của khoảnh khắc khai thiên lập địa, được xây bằng đá để tồn tại mãi mãi.
