Trong đám tướng lĩnh của Ngọc Hoàng, có những vị uy nghi điềm tĩnh, có những vị hiền hòa dễ gần. Thần Sét không thuộc loại nào trong số đó. Ngài là vị tướng dữ tợn nhất thiên đình, mặt mũi nanh ác, tiếng quát tháo vang rền như sấm dậy, mình mẩy đen thui chỉ vận một cái khố, lưng đeo trống, tay cầm lưỡi búa đá. Đó là hình tượng mà người Việt cổ dành cho vị thần thi hành luật pháp của nhà trời.
Công việc của Thần Sét không phải tạo ra sét vô cớ mà là trừng trị tội ác. Ngài chuyên nhận lệnh Ngọc Hoàng xuống hạ giới xử những kẻ gây tội ác có hại đến nhân mạng mà luật pháp trần gian không với tới, hoặc những ma quỷ, yêu tinh tu luyện thành tinh tìm cách hại người. Quy trình hành án đặc biệt ở chỗ Thần Sét không chém đầu hay trói cổ như quan quân hạ giới. Ngài trỏ ngọn cờ vào đầu tội nhân rồi bổ thẳng lưỡi búa đá xuống, chứ không chém vào cổ. Mỗi lần xuống thi hành án, ngài đánh trống treo sau lưng phát ra tiếng sấm vang rền như một hồi còi báo hiệu công lý đang đến. Tiếng sấm là tiếng trống của Thần Sét, tia sét là nhát búa của ngài, còn ánh chớp là do thần Chớp cầm gương tròn soi đường cho ngài xuống đúng chỗ.
Vấn đề là tính ngài nóng nảy kinh khủng. Hễ Ngọc Hoàng sai là đi ngay, hễ thấy là đánh liền, không có thời gian xem xét kỹ. Chính vì thế mà không ít lần người và vật chết oan dưới lưỡi búa của ngài. Ngọc Hoàng biết tính tướng của mình, đã có lần bắt Thần Sét nằm im không cựa quậy trong một đám rừng trên thiên đình để phạt vì tội đánh lầm người vô tội. Ngọc Hoàng ra lệnh cho con gà thần thỉnh thoảng mổ một cái vào người ngài, đau nhói mà không làm gì được. Khi được tha, Thần Sét mang thêm một tật mới: hễ nghe tiếng gà là giật mình. Người hạ giới phát hiện ra điểm yếu đó, mỗi khi thấy chớp sáng biết Thần Sét sắp xuống liền bắt chước tiếng gáy để dọa ngài đi chỗ khác.
Đây là chi tiết thú vị nhất trong toàn bộ thần thoại về Thần Sét. Một vị thần oai phong hung dữ nhất thiên đình, quan tòa của Ngọc Hoàng, lại có điểm yếu là tiếng gà. Người Việt cổ đại không chỉ dựng thần để tôn thờ mà còn tìm cách tương tác lại, tìm ra kẽ hở của thần để tự bảo vệ. Đó là tâm thế rất đặc trưng trong thần thoại Việt, không bao giờ chịu đứng hoàn toàn dưới quyền lực tự nhiên mà luôn tìm cách thương lượng hoặc đấu lại.
Câu chuyện về Cường Bạo Đại Vương đẩy sự đối kháng đó lên đến tột đỉnh. Cường Bạo là một người phàm tính tình ngang tàng không sợ trời đất, một mình lên thiên đình gây sự và thực sự đánh bại Thần Sét trong một trận giao tranh, khiến cả thiên đình xấu hổ. Thần Sét sau đó tìm cơ hội trả thù và cuối cùng cũng đánh chết được Cường Bạo, nhưng cái việc một người phàm hạ được tướng nhà trời đã kịp đi vào ký ức dân gian rồi. Người ta không kể nhiều về cái chết sau đó của Cường Bạo, chỉ kể về thời điểm ông ta thắng.
Thần Sét còn ngủ đông. Từ khoảng tháng mười một âm lịch ngài ngủ vùi, sang tháng hai tháng ba mới thức dậy làm việc trở lại. Đó là cách người Việt xưa giải thích tại sao mùa đông hiếm có sấm sét, còn mùa hè thì sấm rền không dứt. Một vị quan tòa theo mùa, ngủ đông như gấu và sợ tiếng gà như mèo sợ chuột, đó là chân dung hoàn chỉnh của Thần Sét trong thần thoại Việt Nam.
