Trong toàn bộ lịch sử thần thoại nhân loại, không có vị thần nào có hình dạng gốc gác khiêm tốn hơn Khepri. Ngài là một con bọ hung, loài côn trùng chuyên lăn phân thành những viên tròn và đẩy đi. Thế mà người Ai Cập cổ đại lại chọn con bọ này để đại diện cho một trong những hiện tượng vĩ đại nhất vũ trụ: mặt trời mọc lên mỗi sáng.
Lý do thì rất đơn giản và rất hay. Người Ai Cập quan sát bọ hung dưới sa mạc và nhận ra rằng con bọ lăn một viên phân tròn từ đông sang tây theo đúng hướng mặt trời di chuyển. Viên phân tròn trên mặt cát trông giống hệt đĩa mặt trời trên bầu trời. Rồi họ còn quan sát thấy rằng sau một thời gian, từ trong viên phân đó chui ra những con bọ con mới. Một sự sống mới xuất hiện từ bóng tối và sự im lặng. Không có hình ảnh nào diễn đạt ý tưởng về sự tái sinh tốt hơn thế.
Từ đó người Ai Cập kết luận: con bọ hung là hóa thân của vị thần lăn mặt trời qua bầu trời mỗi ngày. Vị thần đó là Khepri.
Tên Khepri bắt nguồn từ động từ tiếng Ai Cập cổ kheper, có nghĩa là “trở thành”, “biến đổi” hay “xuất hiện”. Đây không phải tên mô tả vị thần là gì mà mô tả ngài đang làm gì. Khepri là sự trở thành, là khoảnh khắc chuyển tiếp, là thứ đang trong quá trình biến đổi. Mặt trời lúc bình minh không phải mặt trời đứng yên mà là mặt trời đang mọc lên, đang trở thành ánh sáng từ bóng tối. Đó chính là bản chất của Khepri.
Trong thần học Ai Cập, thần Ra không phải một vị thần duy nhất mà có ba gương mặt tương ứng với ba thời điểm trong ngày. Buổi sáng khi mặt trời mọc ngài là Khepri, đầu bọ hung, trẻ trung và đầy sức mạnh. Buổi trưa ngài là Ra, đầu chim ưng, ở đỉnh cao quyền năng. Buổi chiều tối khi mặt trời lặn ngài là Atum, hình người già, đang dần tắt đi. Rồi ban đêm ngài đi qua cõi âm phủ và sáng hôm sau tái sinh thành Khepri một lần nữa. Vòng tròn đó cứ lặp đi lặp lại không bao giờ ngừng.
Khepri không có đền thờ riêng và không có nhóm linh mục thờ phụng ngài. Điều đó không có nghĩa ngài kém quan trọng. Ngược lại, ngài hiện diện ở khắp nơi theo một cách khác. Bùa hộ mệnh hình bọ hung là một trong những đồ vật phổ biến nhất trong lịch sử Ai Cập. Người sống đeo bùa hình bọ hung để được bảo vệ và may mắn. Người chết được chôn cùng bùa bọ hung, đặc biệt là “tim bọ hung” đặt ngay trên trái tim của xác ướp.
Tim bọ hung là loại bùa quan trọng bậc nhất trong nghi lễ mai táng Ai Cập. Người ta khắc câu thần chú từ Sách Người Chết lên đó, đặc biệt là câu thần chú số 30B yêu cầu trái tim không được “đứng ra làm chứng chống lại” người chết trong buổi phán xét. Trái tim là nơi chứa đựng ký ức và lương tâm. Nếu trái tim khai ra những điều xấu của chủ nhân, người chết sẽ bị nuốt bởi Ammit. Bùa Khepri được đặt ở đó để giữ trái tim im lặng và trung thành.
Có một câu chuyện tạo thế ít được biết đến nói rằng Khepri tự tạo ra chính mình từ hư không và sau đó tạo ra vũ trụ bằng cách gọi tên mọi thứ ra. Ngài không cần ai tạo ra mình và không cần vật liệu để tạo ra thế giới. Chỉ cần ý chí và tiếng nói. Điều đó khiến Khepri trở thành một trong những vị thần đặc biệt nhất Ai Cập: thần của sự tự tạo ra chính mình, thần của sự khởi đầu không cần điểm xuất phát.
