Vị Thần Bị Chính Cha Mình Ghét Bỏ
Ares là con trai của Zeus và Hera, thuộc thế hệ Olympus, có đầy đủ dòng máu thần linh cao quý nhất. Nhưng trong thần thoại Hy Lạp, ông là vị thần ít được yêu mến nhất trên Olympus, kể cả bởi chính cha mình.
Trong Iliad, khi Ares bị Diomedes đâm thương và chạy về Olympus than khóc, Zeus nhìn ông và nói thẳng rằng trong tất cả các thần linh trên Olympus, ông là kẻ Zeus ghét nhất, vì ông chỉ biết đến xung đột và chiến tranh. Zeus chữa lành vết thương cho ông không phải vì tình phụ tử mà vì ông là con trai của Hera và không thể để ông chết.
Sự ghét bỏ này có lý do cụ thể. Ares đại diện cho mặt tối nhất của chiến tranh, không phải chiến lược hay vinh quang mà là bạo lực thuần túy, máu đổ vô nghĩa, tàn sát không phân biệt bạn thù. Ông không đứng về phía công lý hay bảo vệ người vô tội. Ông đứng về phía nơi nào có nhiều máu chảy nhất. Trong nhiều trận đánh, ông đổi phe giữa chừng không phải vì lý do chiến lược mà đơn giản vì phe kia đang thắng và chiến trường phía đó đang kịch tính hơn.
Bên cạnh ông thường xuyên có bốn thực thể tháp tùng: Phobos và Deimos, hai người con của ông với Aphrodite, đại diện cho Sợ Hãi và Kinh Hoàng. Eris, nữ thần bất hòa, người đã ném quả táo vàng vào đám cưới của Peleus và Thetis. Và Enyo, nữ thần của sự tàn phá trong chiến tranh. Nhóm tùy tùng đó không phải đội quân chiến đấu mà là bầu không khí mà Ares mang theo đến bất cứ chiến trường nào ông xuất hiện.
Bị Nhốt Trong Bình và Bị Đâm Bởi Người Phàm
Ares thua trận không phải một lần mà nhiều lần, và những thất bại đó được thần thoại Hy Lạp ghi lại không chút nể nang.
Hai anh em khổng lồ Aloadae là Otus và Ephialtes, con trai của Poseidon, nổi loạn chống lại Olympus khi còn là thiếu niên. Họ bắt Ares, nhét ông vào một cái bình đồng và cất dưới lòng đất. Ares bị giam trong đó mười ba tháng. Hermes phải bí mật đến giải cứu ông khi hai gã khổng lồ không để ý. Một vị thần chiến tranh bị nhốt trong bình đồng suốt hơn một năm bởi hai đứa trẻ chưa đủ trưởng thành là hình ảnh mà không có sử thi nào cố ý tô vẽ cho đẹp hơn thực tế.
Trong chiến tranh thành Troy, Ares đứng về phía người Troy và xông vào chiến trường với đủ sức mạnh của một vị thần. Athena, đứng về phía Hy Lạp, không đối đầu ông trực tiếp mà đến gặp Diomedes, một người phàm, và tháo bỏ lớp sương mù che mắt ông để ông có thể nhìn thấy thần linh trên chiến trường. Sau đó bà đứng sau cỗ xe của Diomedes và hướng dẫn ông đâm thẳng vào bụng Ares.
Ares hét lên như tiếng của chín nghìn hay mười nghìn chiến binh cùng hét một lúc, theo cách Homer mô tả, rồi bay thẳng về Olympus. Một người phàm có thể làm bị thương thần chiến tranh khi được thần trí tuệ hỗ trợ. Thần thoại Hy Lạp không bao giờ mô tả điều này như một nghịch lý mà như một bài học về sự khác biệt giữa bạo lực thô và chiến lược thông minh.
Phiên Tòa Tại Areopagus
Câu chuyện ít được biết đến nhất về Ares lại là câu chuyện cho thấy một khía cạnh khác biệt hoàn toàn với hình ảnh thông thường của ông.
Halirrhothios, con trai của Poseidon, xâm phạm Alcippe, con gái của Ares. Ares giết Halirrhothios ngay tại chỗ. Poseidon kéo ông ra tòa của các thần linh, buộc tội giết người. Địa điểm xét xử là một ngọn đồi đá ở Athens, từ đó về sau được gọi là Areopagus, nghĩa là Đồi của Ares.
Hội đồng gồm mười hai vị thần Olympus xét xử và tuyên bố Ares vô tội vì ông hành động để bảo vệ con gái. Đây là phiên tòa đầu tiên trong thần thoại Hy Lạp xét xử một vụ giết người, và nó diễn ra trên ngọn đồi mang tên thần chiến tranh.
Người Athens sau này lấy Areopagus làm nơi xét xử án mạng của con người, giữ nguyên tên gọi đó xuyên suốt lịch sử. Hội đồng Areopagus trở thành một trong những định chế pháp lý quan trọng nhất của nền dân chủ Athens. Vị thần đại diện cho bạo lực vô lý nhất Olympus lại gắn tên mình với nơi xét xử công lý, đó là một trong những nghịch lý thú vị nhất thần thoại Hy Lạp để lại.
Ares và Mars: Hai Số Phận Khác Nhau
Khi La Mã tiếp nhận thần thoại Hy Lạp và đồng nhất Ares với Mars, số phận của vị thần này thay đổi hoàn toàn.
Ares trong văn hóa Hy Lạp là vị thần không ai thực sự tôn trọng. Ông được thờ cúng vì người ta sợ chiến tranh và muốn xoa dịu nó, không phải vì ngưỡng mộ. Các thành bang Hy Lạp không có nhiều đền thờ lớn dành cho ông. Sparta thờ ông nhiệt thành nhất, phù hợp với văn hóa quân sự của họ, nhưng ngay cả người Sparta cũng không dựng tượng ông với vẻ oai nghiêm mà thường khắc ông bị xiềng xích, để ông không rời bỏ thành phố của họ.
Mars thì khác. Với người La Mã, Mars là thần bảo hộ của thành Rome, cha của Romulus và Remus, những người sáng lập thành phố. Ông đứng ngang hàng với Jupiter và Juno trong ba vị thần quan trọng nhất. Tháng Ba, tháng mở đầu năm theo lịch La Mã cổ đại, mang tên ông. Các nghi lễ chiến tranh bắt đầu và kết thúc tại đền Mars. Ông được đặt tên cho hành tinh thứ tư trong hệ mặt trời, tên gọi vẫn còn dùng đến ngày nay.
Cùng một vị thần, hai nền văn hóa nhìn theo hai hướng hoàn toàn đối lập. Người Hy Lạp thấy sự tàn bạo vô nghĩa, người La Mã thấy sức mạnh bảo vệ và nền tảng của đế chế. Điều đó nói nhiều hơn về hai nền văn minh đó so với bất cứ thứ gì thần thoại kể trực tiếp về Ares.
