Lucifer – Kẻ mang ánh sáng

0
2597

Cái tên Lucifer không xuất hiện nhiều trong Kinh Thánh như người ta vẫn nghĩ. Thực ra nó chỉ xuất hiện đúng một lần trong toàn bộ Kinh Thánh, trong sách Isaiah, và đó là điều thú vị đầu tiên về nhân vật này.

Lucifer là từ tiếng Latin, dịch từ tiếng Hebrew Hêlēl, nghĩa là “sao mai” hay “kẻ mang ánh sáng”. Trong bản dịch Kinh Thánh Vulgate bằng tiếng Latin của Jerome vào thế kỷ thứ tư, từ này được dùng để dịch câu thơ trong Isaiah 14:12: “Ngươi đã sa ngã từ trên trời, hỡi Lucifer, con của buổi sáng.” Vấn đề là đoạn văn đó ban đầu của Isaiah không viết về thiên thần mà là thơ chính trị nhắm vào vua Babylon, dùng hình ảnh ngôi sao sa ngã như ẩn dụ cho sự sụp đổ của một nhà cầm quyền kiêu ngạo.

Qua nhiều thế kỷ, các nhà thần học Kitô giáo đặt câu Isaiah cạnh câu trong Khải Huyền về cuộc chiến trên trời và câu của Chúa Jesus trong Luca 10:18 “Ta thấy Satan rơi xuống như tia chớp từ trên trời”, rồi kết luận cả ba đều nói về cùng một sự kiện. Từ đó Lucifer và Satan được đồng nhất với nhau, và huyền thoại về thiên thần sa ngã được xây dựng thành câu chuyện hoàn chỉnh.

Theo câu chuyện được hình thành qua nhiều thế kỷ thần học đó, Lucifer từng là thiên thần đẹp nhất và mạnh nhất trong tất cả các thiên thần, được tạo ra hoàn hảo và đứng gần Thiên Chúa hơn bất kỳ ai. Sách Ezekiel mô tả ngài là “ấn tín của sự hoàn hảo, đầy khôn ngoan và toàn vẹn trong vẻ đẹp”, từng đứng trên núi thánh của Thiên Chúa. Nhưng chính vẻ đẹp và sự hoàn hảo đó sinh ra kiêu ngạo. Ezekiel ghi: “Lòng ngươi trở nên kiêu ngạo vì vẻ đẹp của ngươi.”

Điều Lucifer muốn rất đơn giản và rất nguy hiểm: ngài muốn được như Thiên Chúa. Trong sách Isaiah, năm câu “Ta sẽ” được lặp đi lặp lại thể hiện tham vọng đó, “Ta sẽ lên trời, ta sẽ đặt ngai ta trên các vì sao, ta sẽ ngồi trên núi hội, ta sẽ lên trên các tầng mây, ta sẽ trở nên như Đấng Tối Cao.” Năm câu đó trong thần học Kitô giáo trở thành biểu tượng của tội kiêu ngạo, tội đầu tiên và nghiêm trọng nhất.

Lucifer bị quăng xuống cùng với một phần ba số thiên thần đã đi theo ngài trong cuộc nổi loạn. Michael dẫn đầu phe trung thành, trận chiến diễn ra và kết thúc bằng sự trục xuất hoàn toàn. Từ đây Lucifer không còn là tên gọi nữa mà là Satan, tiếng Hebrew nghĩa là “kẻ tố cáo” hay “kẻ đối nghịch”.

John Milton trong Paradise Lost năm 1667 đã đưa hình tượng này lên đỉnh cao của văn học. Satan trong tác phẩm của Milton là một nhân vật bi kịch với chiều sâu tâm lý thực sự, biết mình đã mất nhưng vẫn từ chối khuất phục, thốt lên câu nổi tiếng nhất của cả cuốn sách: “Thà làm vua ở địa ngục còn hơn làm tôi tớ ở thiên đường.” Milton không cố ý khiến người đọc đồng cảm với Satan, nhưng ông viết nhân vật đó quá hay đến mức nhiều thế hệ độc giả đã làm điều đó dù không muốn.

Đó chính là lý do Lucifer vẫn là nhân vật hấp dẫn nhất trong toàn bộ thần học Abrahamic, không phải vì ngài xấu xa mà vì câu chuyện của ngài đặt ra câu hỏi mà thần học không dễ trả lời: nếu Thiên Chúa tạo ra ngài hoàn hảo, thì tội lỗi từ đâu mà có?