Ác quỷ MAMMON

0
2231

 

Mammon không bắt đầu là tên của một con quỷ. Đó chỉ là một từ trong tiếng Aramaic, māmōnā, nghĩa đơn giản là “tiền bạc” hay “của cải”. Từ đó được Chúa Jesus dùng trong bài giảng nổi tiếng nhất của Ngài. Ngài nói: “Không ai có thể phục vụ hai chủ cùng một lúc. Anh em không thể vừa phục vụ Thiên Chúa vừa phục vụ Mammon.” Câu đó có nghĩa là anh em không thể vừa sống vì Thiên Chúa vừa sống vì tiền bạc.

Chỉ vậy thôi. Lúc đầu Mammon chỉ là từ để chỉ tiền, không có gì hơn.

Nhưng rồi con người bắt đầu tưởng tượng. Nếu Mammon là thứ đối lập với Thiên Chúa, thì nó phải là ác quỷ. Các nhà thần học thời Trung Cổ bắt đầu vẽ Mammon thành một nhân vật có hình hài. Một số vẽ ngài là con quỷ đỏ to lớn. Một số khác vẽ ngài như một vị hoàng đế giàu có mặc áo choàng vàng. Một số lại vẽ ngài là ông già gầy còm ngồi ôm đống vàng. Không có hình dạng thống nhất vì không ai thực sự biết Mammon trông như thế nào, chỉ biết rằng ngài liên quan đến tiền.

Đến thế kỷ mười sáu, các nhà nghiên cứu ma quỷ học bắt đầu xây dựng danh sách bảy vương tước địa ngục, mỗi người phụ trách một trong bảy tội lỗi chết người. Mammon được giao nhiệm vụ cai quản tội Tham Lam. Trong cuốn Dictionnaire Infernal, cuốn từ điển địa ngục nổi tiếng của Collin de Plancy, Mammon còn được gọi là Đại Sứ Địa Ngục Tại Anh Quốc. Không ai giải thích tại sao lại là Anh Quốc, nhưng câu đó ám chỉ rằng người Anh thời đó bị coi là quá mê tiền bạc.

John Milton trong Paradise Lost mô tả Mammon là thiên thần đã sa ngã vì lý do buồn cười nhất: khi còn ở thiên đình, thay vì nhìn lên ngắm nhìn Thiên Chúa, ngài cứ nhìn xuống đất để tìm vàng. Ngài không phải kẻ nổi loạn vì tham vọng như Lucifer, không phải vì kiêu ngạo hay thù hận. Ngài chỉ đơn giản là quá mê của cải đến mức không quan tâm đến bất cứ điều gì khác.

Khi sa xuống địa ngục, Mammon không thấy buồn. Ngài lập tức bắt đầu khai thác vàng dưới lòng đất địa ngục và xây dựng Pandemonium, thành phố vĩ đại của các ác quỷ. Milton viết rằng Mammon dạy cho những kẻ sa ngã cách lấy vàng từ lòng đất và dùng nó để xây dựng, một cách kín đáo ám chỉ rằng kỹ thuật khai mỏ và luyện kim của con người đến từ nguồn không mấy tốt đẹp.

Cái bẫy của Mammon khác với các ác quỷ khác. Belial cám dỗ bằng sự lười biếng. Lucifer cám dỗ bằng kiêu ngạo. Còn Mammon không cần phải làm gì phức tạp. Ngài chỉ cần để tiền bạc tự làm việc. Người ta nhìn thấy người giàu, muốn giàu, rồi dần dần sống cả đời chỉ vì tiền. Đến một lúc nào đó họ không còn biết mình sống để làm gì nữa ngoài việc kiếm thêm. Đó là Mammon thắng.

Ngày nay từ “mammon” vẫn được dùng trong tiếng Anh như một cách nói bóng bẩy để chỉ sự mê đắm tiền bạc quá mức. Không cần tin vào ác quỷ cũng hiểu được câu cảnh báo mà từ đó mang lại: khi tiền bạc trở thành thứ quan trọng nhất trong cuộc đời một người, người đó đã phục vụ một chủ khác mà không hay biết.