Tên Michael trong tiếng Hebrew là Mikha’el, một câu hỏi tu từ không cần câu trả lời: “Ai có thể sánh bằng Thiên Chúa?” Cái tên đó không phải lời tự hào về bản thân mà là lời tuyên xưng đức tin. Và toàn bộ cuộc đời của vị tổng lãnh thiên thần này được xây dựng trên nền tảng đó: sức mạnh không phải của chính ngài mà là quyền năng của Đấng ngài phụng sự.
Michael là một trong ba thiên thần duy nhất được gọi đích danh trong Kinh Thánh, cùng với Gabriel và Raphael. Trong Cựu Ước, ngài xuất hiện trong sách Daniel như một Đại Vương đứng bảo vệ dân Israel, chiến đấu trên cõi tâm linh trong khi các cuộc chiến trần thế diễn ra phía dưới. Khi thiên sứ mang thông điệp đến cho Daniel bị ác thần Ba Tư cản trở suốt hai mươi mốt ngày, chính Michael xuống trợ chiến, phá vòng vây để sứ điệp đến được tay người nhận. Sách Daniel gợi mở một thực tế mà ít người để ý: đằng sau mỗi vương quốc trần thế có một thế lực tâm linh tương ứng, và cuộc chiến trên trời phản chiếu cuộc chiến dưới đất.
Trong thư Giu-đê của Tân Ước có một chi tiết nhỏ nhưng mang ý nghĩa lớn. Khi Michael tranh cãi với Satan về xác của Moses, ngài không tự mình chửi rủa hay phán xét kẻ thù. Ngài chỉ nói: “Xin Chúa phạt ngươi.” Trong một sinh vật được xem là mạnh nhất trong số các thiên thần, sự kiềm chế đó không phải yếu đuối mà là sự thừa nhận rằng quyền phán xét thuộc về Thiên Chúa, không phải ngài. Đó là điểm khác biệt căn bản giữa Michael và Lucifer, kẻ nổi loạn cũng từng mạnh không kém nhưng chọn dùng sức mạnh theo ý chí riêng.
Trận chiến lớn nhất của Michael được mô tả trong sách Khải Huyền, cuộc đại chiến trên thiên đình. Michael chỉ huy đạo quân thiên thần chống lại con rồng lớn và đạo quân của nó. Con rồng bại trận, bị quăng xuống đất cùng toàn bộ các thiên thần sa ngã. Đây là trận chiến đã xảy ra, không phải trận chiến chưa đến. Nhiều học giả thần học cho rằng đây mô tả sự kiện xảy ra trước khi con người được tạo ra, khoảnh khắc Lucifer phản loạn và bị trục xuất khỏi thiên đình cùng một phần ba các thiên thần.
Nhà thờ Công giáo và Chính Thống giáo giao cho Michael ba chức năng chính. Ngài là tướng lĩnh của thiên binh, người bảo vệ Giáo hội và từng tín hữu khỏi ác thần. Ngài là người cân nhắc linh hồn vào ngày phán xét, cân đo việc thiện ác của từng người. Và ngài là người dẫn đường cho linh hồn người mất về trước mặt Thiên Chúa, vai trò tương tự như Hermes trong thần thoại Hy Lạp hay Anubis trong thần thoại Ai Cập nhưng mang ý nghĩa khác hoàn toàn về thần học.
Trong Hồi giáo, ngài là Mikail, thiên thần phụ trách mưa và lương thực, đảm bảo mùa màng sinh trưởng và con người được nuôi sống. Trong Do Thái giáo, ngài là người bào chữa cho Israel trước tòa án thiên đình. Cùng một nhân vật, ba tôn giáo Abraham nhìn thấy ba chiều kích khác nhau, và cả ba đều nhất trí ở một điểm: đây là sinh vật đứng gần Thiên Chúa hơn bất kỳ thiên thần nào khác.
Hình tượng nghệ thuật của Michael xuyên suốt lịch sử luôn là chiến binh: giáp sáng, cánh dang rộng, tay cầm kiếm lửa hoặc ngọn giáo, chân đạp lên đầu con rắn hay con rồng. Bức tượng nổi tiếng nhất là của Guido Reni vẽ năm 1636, hiện đặt tại Nhà thờ Santa Maria della Concezione ở Rome, miêu tả Michael dừng kiếm lại trên cổ Lucifer đang nằm dưới chân, nhìn xuống không phải bằng ánh mắt căm thù mà bằng vẻ bình thản tuyệt đối của người làm đúng bổn phận.
